Phân bổ tài sản là gì
Phân bổ tài sản (asset allocation) là việc quyết định chia vốn đầu tư vào những nhóm tài sản nào và mỗi nhóm chiếm tỷ trọng bao nhiêu. Tỷ trọng là phần giá trị của một nhóm so với tổng giá trị danh mục.
Cơ cấu danh mục đầu tư thường quyết định phần lớn mức biến động mà bạn phải chịu. Việc chọn mã cổ phiếu hay chọn thời điểm mua thường ít ảnh hưởng hơn.
Phân bổ tài sản khác với đa dạng hóa danh mục. Đa dạng hóa là chia nhỏ rủi ro bên trong một nhóm, ví dụ nắm nhiều cổ phiếu thay vì chỉ một mã. Phân bổ là quyết định ở cấp cao hơn: bao nhiêu phần vốn để ở tiền mặt, bao nhiêu ở trái phiếu, cổ phiếu, vàng.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Vai trò của từng nhóm tài sản
| Nhóm tài sản | Vai trò chính | Rủi ro chính |
|---|---|---|
| Tiền mặt, tiền gửi | Thanh khoản, ổn định giá trị danh nghĩa | Lạm phát làm giảm sức mua |
| Trái phiếu | Dòng lãi định kỳ, biến động thường thấp hơn cổ phiếu | Lãi suất tăng làm giá giảm; rủi ro tổ chức phát hành không trả được nợ |
| Cổ phiếu | Tăng trưởng dài hạn theo lợi nhuận doanh nghiệp | Biến động mạnh, có thể giảm sâu trong thời gian dài |
| Vàng | Tài sản không phụ thuộc vào một doanh nghiệp hay nhà nước phát hành | Không tạo dòng tiền; giá dao động mạnh; chênh lệch mua bán |
Một số điểm cần nắm:
- Tiền mặt và tiền gửi: xem lãi suất tiền gửi, bảo hiểm tiền gửi và lãi suất danh nghĩa và thực để hiểu vì sao tiền gửi vẫn có thể mất sức mua.
- Trái phiếu: giá trái phiếu đi ngược chiều lãi suất thị trường. Chi tiết có ở giá trái phiếu và lợi suất và trái phiếu là gì.
- Cổ phiếu: có thể nắm trực tiếp (cổ phiếu là gì) hoặc qua quỹ chỉ số và quỹ ETF.
- Vàng: tại Việt Nam, giá vàng miếng trong nước có thể lệch đáng kể so với giá thế giới. Xem vàng và vàng Việt Nam.
Các nhóm này không luôn tăng giảm cùng lúc. Nhờ vậy, khi kết hợp chúng, tổng danh mục thường dao động ít hơn từng nhóm riêng lẻ. Tuy vậy, mối tương quan giữa các nhóm có thể thay đổi, nhất là khi thị trường căng thẳng.
Cách xác định cơ cấu danh mục
Không có tỷ lệ chung đúng cho mọi người. Khi phân bổ vốn đầu tư, bạn thường dựa vào các yếu tố sau:
- Mục tiêu và thời hạn. Khoản tiền cần dùng sớm nên nằm ở tài sản ít biến động. Khoản để rất lâu có thể chịu được biến động lớn hơn.
- Khẩu vị rủi ro. Đây là mức sụt giảm bạn chịu được mà không bán tháo. Xem khẩu vị rủi ro và thời gian đầu tư.
- Quỹ khẩn cấp. Phần này nên tách riêng khỏi danh mục đầu tư, để không phải bán tài sản lúc giá thấp. Xem quỹ khẩn cấp.
- Nợ hiện có. Lãi vay cao, ví dụ dư nợ thẻ tín dụng, thường làm mất phần lợi ích của việc đầu tư.
Khi đã chọn được tỷ trọng mục tiêu, hãy ghi lại bằng văn bản. Việc này giúp bạn không thay đổi kế hoạch theo cảm xúc. Để tính lãi kép, giá trị tương lai hay tác động của lạm phát với số liệu của riêng bạn, dùng các công cụ tính toán. Lãi suất và tỷ giá chỉ nên lấy từ nguồn chính thức, kèm ngày công bố.
Tái cân bằng danh mục
Theo thời gian, các nhóm tài sản tăng giảm khác nhau nên tỷ trọng thực tế lệch khỏi mục tiêu. Ví dụ, khi cổ phiếu tăng mạnh, phần cổ phiếu chiếm nhiều hơn kế hoạch. Danh mục lúc đó rủi ro hơn mức bạn đã chọn.
Tái cân bằng là đưa tỷ trọng về lại mục tiêu. Có các cách phổ biến:
- Theo lịch: kiểm tra và điều chỉnh định kỳ, ví dụ mỗi năm một lần.
- Theo ngưỡng lệch: chỉ điều chỉnh khi một nhóm lệch khỏi mục tiêu vượt mức bạn đặt trước.
- Bằng dòng tiền mới: dùng tiền góp thêm để mua nhóm đang thiếu tỷ trọng, hạn chế phải bán.
Cần cân nhắc chi phí khi tái cân bằng. Mỗi lần mua bán đều tốn phí giao dịch, chênh lệch giá mua bán và có thể phát sinh thuế. Điều chỉnh quá thường xuyên làm chi phí tăng. Để quá lâu thì rủi ro trôi khỏi kế hoạch.
Về bản chất, tái cân bằng buộc bạn bán bớt phần đã tăng và mua thêm phần đã giảm. Đây là một quy tắc kỷ luật, không phải dự báo thị trường. Nó cũng không đảm bảo lợi nhuận.
Đòn bẩy và sản phẩm phái sinh trong danh mục
Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy không giống việc nắm tài sản thật. Với đòn bẩy, một biến động giá nhỏ cũng có thể làm mất phần lớn hoặc toàn bộ số tiền ký quỹ trong thời gian ngắn. Nếu bạn tham gia loại giao dịch này, hãy coi đó là phần vốn có rủi ro rất cao, tách biệt khỏi cơ cấu dài hạn. Bạn cũng cần hiểu rõ quản lý rủi ro và khung pháp lý tại Việt Nam trước khi bắt đầu.
Câu hỏi thường gặp
Phân bổ tài sản và đa dạng hóa có giống nhau không?
Không. Phân bổ là chia vốn giữa các nhóm tài sản. Đa dạng hóa là chia nhỏ rủi ro bên trong từng nhóm.
Có tỷ lệ phân bổ chuẩn cho người mới không?
Không có tỷ lệ áp dụng cho mọi người. Cơ cấu phụ thuộc vào mục tiêu, thời hạn, khẩu vị rủi ro và tình hình tài chính của từng người.
Bao lâu nên tái cân bằng một lần?
Có thể làm theo lịch cố định hoặc khi tỷ trọng lệch vượt ngưỡng bạn đặt trước. Nên chọn cách giữ chi phí và thuế ở mức hợp lý.
Vàng có nên nằm trong danh mục không?
Tùy mục tiêu của bạn. Vàng không tạo dòng tiền và giá dao động mạnh, nhưng thường biến động khác với cổ phiếu và trái phiếu. Hãy xem vai trò của vàng trong tổng cơ cấu, thay vì xét riêng lẻ.
Lấy số liệu lãi suất, tỷ giá ở đâu?
Từ nguồn chính thức có ghi ngày công bố, ví dụ tỷ giá trung tâm và trang lãi suất & kinh tế VN. Để tính toán theo số liệu của riêng bạn, dùng công cụ tính toán.