Hai khái niệm cần nắm trước
Gốc là số tiền bạn vay. Lãi là chi phí phải trả cho việc dùng số tiền đó. Dư nợ là phần gốc còn lại chưa trả tại một thời điểm.
Khi ngân hàng nói "tính lãi trên dư nợ giảm dần", ý là lãi mỗi kỳ được tính trên phần gốc còn nợ, không phải trên số tiền vay ban đầu. Cả cách trả niên kim lẫn cách gốc đều lãi giảm đều dựa trên nguyên tắc này. Chúng khác nhau ở cách chia khoản trả mỗi kỳ giữa gốc và lãi.
Nếu bạn mới tìm hiểu về vay, nên đọc trước trang cách hoạt động của khoản vay.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Trả nợ theo niên kim (trả đều hàng tháng)
Niên kim nghĩa là khoản trả mỗi kỳ bằng nhau trong suốt thời hạn vay, với điều kiện lãi suất không đổi.
Cách hoạt động:
- Đầu kỳ hạn, dư nợ lớn nên phần lãi trong khoản trả chiếm phần lớn, phần gốc nhỏ.
- Mỗi kỳ trả xong, dư nợ giảm một ít, nên lãi kỳ sau thấp hơn.
- Vì tổng khoản trả cố định, phần lãi giảm đi bao nhiêu thì phần gốc tăng lên bấy nhiêu.
- Về cuối kỳ hạn, khoản trả gần như toàn là gốc.
Khoản trả cố định được tính bằng công thức niên kim từ số tiền vay, lãi suất mỗi kỳ và số kỳ trả. Bạn không cần tự tính: công cụ bên dưới làm việc này và hiện lịch trả theo từng năm.
Điểm cần lưu ý: với khoản vay lãi suất thả nổi, khi ngân hàng điều chỉnh lãi suất thì khoản trả "đều" cũng được tính lại.
Dư nợ giảm dần theo kiểu gốc đều lãi giảm
Cách này thường được gọi là "gốc đều lãi giảm" hoặc trả theo dư nợ giảm dần. Tiền gốc được chia đều cho các kỳ, lãi tính trên dư nợ còn lại.
Cách hoạt động:
- Mỗi kỳ bạn trả cùng một phần gốc.
- Lãi kỳ đó bằng dư nợ đầu kỳ nhân lãi suất mỗi kỳ.
- Dư nợ giảm đều qua từng kỳ, nên lãi giảm đều theo.
- Khoản trả kỳ đầu là cao nhất, sau đó giảm dần đến kỳ cuối.
Lãi suất mỗi kỳ thường bằng lãi suất năm chia cho số kỳ trong năm. Hợp đồng có thể quy định cách tính theo số ngày thực tế, nên hãy đọc kỹ điều khoản tính lãi.
Hãy điền các ô còn trống để xem kết quả.
| Năm | Đã trả | Lãi suất phải trả | Số dư |
|---|
Trả đều: A = P × i / (1 − (1 + i)^−n), i = lãi suất năm / 12. Giảm dần: P / n tiền gốc + lãi tính trên dư nợ còn lại. Chưa bao gồm phí và bảo hiểm.
So sánh tổng tiền lãi
Với cùng số tiền vay, cùng lãi suất và cùng thời hạn, cách gốc đều lãi giảm thường cho tổng tiền lãi thấp hơn cách niên kim. Lý do: gốc được trả nhanh hơn ngay từ những kỳ đầu, nên dư nợ bình quân trong suốt thời hạn nhỏ hơn, và lãi tính trên dư nợ đó cũng nhỏ hơn.
Đổi lại, khoản trả những kỳ đầu của cách gốc đều lãi giảm cao hơn khoản trả đều của niên kim.
| Tiêu chí | Niên kim (trả đều) | Gốc đều lãi giảm |
|---|---|---|
| Khoản trả mỗi kỳ | Bằng nhau (khi lãi suất cố định) | Cao nhất ở kỳ đầu, giảm dần |
| Phần gốc mỗi kỳ | Nhỏ lúc đầu, tăng dần | Bằng nhau |
| Phần lãi mỗi kỳ | Giảm dần, chậm | Giảm dần, đều |
| Tốc độ giảm dư nợ | Chậm hơn lúc đầu | Đều từ đầu |
| Tổng tiền lãi | Thường cao hơn | Thường thấp hơn |
| Áp lực dòng tiền lúc đầu | Thấp hơn | Cao hơn |
Chênh lệch tổng lãi lớn hay nhỏ phụ thuộc vào lãi suất và thời hạn: lãi suất càng cao, thời hạn càng dài thì chênh lệch càng rõ. Hãy nhập cùng điều kiện vào công cụ ở trên, đổi qua lại giữa hai cách trả để xem con số cụ thể.
Đừng nhầm với lãi phẳng
Một số khoản vay tiêu dùng hoặc trả góp quảng cáo "lãi suất thấp" nhưng tính lãi trên số tiền vay ban đầu cho toàn bộ thời hạn, gọi là lãi phẳng. Vì dư nợ thực tế giảm dần mà lãi không giảm, chi phí thật cao hơn nhiều so với con số được quảng cáo. Xem cách quy đổi ở trang lãi suất vay thực tế.
Chọn cách trả: những điều nên tự hỏi
Trang này không khuyên chọn cách nào. Các câu hỏi sau giúp bạn tự đánh giá:
- Thu nhập hằng tháng có đủ cho khoản trả cao nhất ở kỳ đầu không? Tham khảo tỷ lệ nợ trên thu nhập.
- Bạn cần khoản trả ổn định để lập ngân sách, hay ưu tiên giảm tổng tiền lãi?
- Lãi suất cố định trong bao lâu và thả nổi theo cơ chế nào sau đó?
- Hợp đồng có cho trả trước hạn không, phí ra sao? Xem trả nợ trước hạn.
- Có còn quỹ khẩn cấp sau khi trả nợ mỗi tháng không?
Lãi suất và điều kiện cụ thể do từng ngân hàng công bố và có thể thay đổi. Hãy lấy số liệu từ hợp đồng, bảng lãi suất chính thức của ngân hàng tại thời điểm vay, và ghi lại ngày bạn xem. Với vay mua nhà, xem thêm vay mua nhà thế chấp và các trang trong mục thanh toán và vay vốn.
Câu hỏi thường gặp
Dư nợ giảm dần và niên kim có phải hai cách tính lãi khác nhau không?
Không hẳn. Cả hai đều tính lãi trên dư nợ còn lại. Khác biệt nằm ở cách phân bổ gốc: niên kim giữ tổng khoản trả bằng nhau, gốc đều lãi giảm giữ phần gốc bằng nhau.
Vì sao trả đều lại tốn lãi nhiều hơn?
Vì những kỳ đầu bạn trả ít gốc, dư nợ giảm chậm, nên lãi được tính trên số dư lớn hơn trong thời gian dài hơn.
Cách tính lãi vay mỗi kỳ thế nào?
Lấy dư nợ đầu kỳ nhân với lãi suất của kỳ đó. Lãi suất kỳ thường suy ra từ lãi suất năm theo quy định trong hợp đồng.
Trả trước hạn có lợi với cách trả nào hơn?
Trả trước một phần gốc làm giảm dư nợ và giảm lãi về sau ở cả hai cách. Mức tiết kiệm thực tế còn tùy phí trả trước. Công cụ tính ở trên có phần trả trước hạn để bạn thử.
Số liệu trong công cụ có phải lãi suất thật của ngân hàng không?
Không. Bạn tự nhập lãi suất. Hãy dùng mức lãi suất ghi trong hợp đồng hoặc biểu lãi suất chính thức của ngân hàng, kèm ngày công bố.