Put option là gì
Put option (quyền chọn bán) là hợp đồng cho người mua quyền, nhưng không bắt buộc, được bán tài sản cơ sở ở mức giá định trước gọi là giá thực hiện (strike), trước hoặc tại ngày hết hạn.
Để có quyền này, người mua trả cho người bán một khoản phí quyền chọn (premium). Người bán put (writer) nhận phí đó và có nghĩa vụ mua tài sản ở giá strike nếu người mua thực hiện quyền.
Put là một loại phái sinh, ngược với quyền chọn mua (call).
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Ví dụ minh họa
Đây là ví dụ giả định, chỉ để giải thích cách tính, không phải khuyến nghị. Các ký hiệu:
- K: giá thực hiện
- S: giá tài sản tại ngày hết hạn
- P: phí quyền chọn đã trả
Kết quả cho người mua put tại ngày hết hạn, tính trên mỗi đơn vị tài sản:
| Tình huống | Người mua put | Người bán put |
|---|---|---|
| S thấp hơn K | Lãi gộp K − S, trừ P | Lỗ K − S, cộng P |
| S bằng hoặc cao hơn K | Quyền hết giá trị, lỗ đúng P | Giữ trọn P |
Điểm hòa vốn của người mua là K − P. Lỗ tối đa của người mua bằng phí đã trả. Lỗ của người bán có thể rất lớn, lên tới gần toàn bộ giá strike nếu tài sản mất gần hết giá trị.
Để quy ra số tiền, nhân kết quả trên với quy mô hợp đồng và số hợp đồng.
Cách giao dịch put option nói chung
- Mua put: trả phí để có quyền bán ở giá K. Người mua thường dùng put để phòng hộ khi đang nắm giữ tài sản, hoặc để có vị thế hưởng lợi khi giá giảm.
- Bán put: nhận phí và chịu nghĩa vụ mua. Bên bán thường phải ký quỹ.
- Đóng trước hạn: bán lại hoặc mua lại quyền chọn trên thị trường thay vì chờ đến ngày hết hạn.
Quyền chọn có đòn bẩy cao. Bạn có thể mất toàn bộ phí đã trả rất nhanh, còn bên bán có thể lỗ vượt xa khoản phí đã nhận. Xem thêm quản lý rủi ro.
Nơi bạn gặp thuật ngữ này
- Bảng quyền chọn (option chain) trên nền tảng của sàn phái sinh: cột Calls và cột Puts, xếp theo strike và ngày hết hạn.
- Tin tức thị trường: tỷ lệ put/call, khối lượng mở (open interest) của put, cụm từ "nhu cầu phòng hộ tăng".
- Sao kê và báo cáo: các dòng ghi phí đã trả hoặc đã nhận, thực hiện quyền (exercise), bị chỉ định thực hiện (assignment).
Định nghĩa chính xác và trường hợp đặc biệt
- Giá trị nội tại của put = max(K − S, 0). Phần còn lại của phí là giá trị thời gian, phụ thuộc vào thời gian còn lại, biến động và lãi suất.
- Kiểu Mỹ và kiểu châu Âu: put kiểu Mỹ thực hiện được bất kỳ lúc nào trước hạn. Put kiểu châu Âu chỉ thực hiện được tại ngày hết hạn. Put kiểu châu Âu nằm sâu trong vùng có lời (deep ITM) có thể có giá thấp hơn giá trị nội tại do yếu tố lãi suất.
- ITM, ATM, OTM: put có lời khi S thấp hơn K, ngang giá khi S bằng K, không có lời khi S cao hơn K.
- Thanh toán: hợp đồng có thể giao tài sản thật hoặc chỉ thanh toán phần chênh lệch bằng tiền. Xem thanh toán tiền mặt và giao hàng.
- Delta của put mang dấu âm. Xem delta quyền chọn.
- Ngang giá put-call: với cùng K và cùng ngày hết hạn, giá call, giá put, giá tài sản và giá trị hiện tại của K có quan hệ ràng buộc với nhau.
Thuật ngữ liên quan
- Quyền chọn mua (Call)
- Hợp đồng tương lai
- Hợp đồng kỳ hạn
- Đối tác trung tâm (CCP)
- Thuật ngữ tài chính
Câu hỏi thường gặp
Put option là gì, nói ngắn gọn?
Put option là quyền, không phải nghĩa vụ, được bán tài sản ở giá strike trước hoặc tại ngày hết hạn. Người mua trả phí để có quyền này.
Mua put có lỗ quá phí không?
Không. Lỗ tối đa của người mua put bằng phí đã trả. Bên bán put mới chịu rủi ro lỗ lớn.
Put khác bán khống thế nào?
Cả hai đều hưởng lợi khi giá giảm. Người mua put có lỗ giới hạn ở phí đã trả. Người bán khống chịu lỗ không giới hạn khi giá tăng.
Quyền chọn có giống CFD không?
Không. CFD là hợp đồng chênh lệch giá, không có strike và không có phí quyền chọn. Nếu bạn dùng một nhà môi giới như Exness, hãy kiểm tra danh sách sản phẩm hiện hành trong khu vực cá nhân hoặc trên trang chính thức.
