Redenomination là gì: cắt giảm mệnh giá tiền tệ

Định nghĩa ngắn

Redenomination (cắt giảm mệnh giá tiền tệ, hay đổi mệnh giá tiền) là việc nhà nước thay đơn vị tiền cũ bằng đơn vị tiền mới có ít số không hơn, theo một tỷ lệ cố định, mà không làm thay đổi sức mua thực của tiền.

Nói đơn giản: các con số trên giá cả, tiền lương và số dư ngân hàng ngắn đi, nhưng một người vẫn mua được đúng lượng hàng như trước.

Định nghĩa chính xác

Theo cách hiểu chuyên môn, redenomination có ba đặc điểm:

• Tỷ lệ chuyển đổi cố định (gọi là k) do ngân hàng trung ương hoặc luật công bố. Mọi giá trị tính bằng tiền cũ đều được chia cho cùng hệ số k.
• Áp dụng đồng loạt cho giá cả, lương, tiền gửi, khoản vay, hợp đồng và báo cáo kế toán.
• Không thay đổi giá trị thực. Tỷ lệ giữa các mức giá, nợ và thu nhập vẫn giữ nguyên.

Thông thường sẽ có giai đoạn chuyển tiếp. Trong giai đoạn này, giá được niêm yết song song bằng tiền cũ và tiền mới, tiền giấy cũ vẫn được lưu hành trong một thời hạn nhất định. Mã tiền tệ quốc tế cũng có thể thay đổi, ví dụ Thổ Nhĩ Kỳ đổi từ TRL sang TRY, Romania đổi từ ROL sang RON.

Ví dụ minh họa (giả định)

Giả sử nước X có đồng tiền A với rất nhiều chữ số không. Ngân hàng trung ương công bố tỷ lệ k: mỗi đồng A mới bằng k đồng A cũ.

Sau khi đổi, số ổ bánh mì mua được bằng lương tháng (W ÷ P) không thay đổi. Chỉ cách viết con số thay đổi.

Phân biệt với các khái niệm gần giống

• Phá giá (devaluation): hạ giá trị đồng tiền so với ngoại tệ, làm thay đổi sức mua đối ngoại. Redenomination không làm việc này.
• Mất giá (depreciation): đồng tiền yếu đi do thị trường.
• Đổi tiền kèm hạn mức: một số cuộc cải cách tiền tệ chỉ cho đổi tiền cũ trong giới hạn hoặc phong tỏa tiền gửi. Đó là chính sách khác, không còn là redenomination đơn thuần, vì người dân bị mất giá trị thực.
• Trường hợp đặc biệt: khi chia cho k, các khoản nhỏ phải làm tròn, nên có thể xuất hiện chênh lệch nhỏ. Redenomination thường diễn ra sau thời kỳ lạm phát cao. Nếu nguyên nhân lạm phát chưa được xử lý, số không có thể sẽ quay lại.

Bạn gặp thuật ngữ này ở đâu

• Tin tức và báo cáo: thông báo của ngân hàng trung ương, dự thảo luật về đổi mệnh giá, báo cáo tài chính được trình bày lại theo đơn vị mới.
• Bảng tỷ giá chính thức: một số nguồn dữ liệu tỷ giá có trường "mệnh giá" (nominal). Trường này thay đổi khi đồng tiền được đổi mệnh giá.
• Nền tảng giao dịch: trên biểu đồ cặp tiền có đồng tiền bị đổi mệnh giá, chuỗi giá có thể có một bước nhảy lớn nếu dữ liệu lịch sử chưa được điều chỉnh. Mã giao dịch cũng có thể đổi tên. Khi đó, các chỉ báo kỹ thuật tính trên dữ liệu cũ không còn đúng.

Cặp tiền của các thị trường mới nổi thường có spread rộng và biến động mạnh. Giao dịch CFD/forex có đòn bẩy trên các cặp này có thể khiến bạn mất tiền rất nhanh. Xem thêm Quản lý rủi ro.

Thuật ngữ liên quan

• Mệnh giá
• Tiền pháp định
• Đô la hóa
• Chế độ currency board
• Giảm phát
• Rủi ro tỷ giá
• Thị trường mới nổi
• Cặp tiền tệ
• Thuật ngữ tài chính

Câu hỏi thường gặp

Redenomination có làm tôi giàu hơn hay nghèo đi không?

Không. Giá cả, thu nhập và tiền gửi được chia cho cùng một tỷ lệ, nên sức mua thực giữ nguyên.

Bỏ bớt số không tiền tệ có giống phá giá không?

Không. Phá giá làm thay đổi giá trị đồng tiền so với ngoại tệ. Redenomination chỉ thay đổi cách viết con số.

Khoản vay của tôi sẽ ra sao khi đổi mệnh giá tiền?

Dư nợ được chuyển sang tiền mới theo đúng tỷ lệ chính thức. Giá trị thực của khoản nợ không đổi.

Vì sao biểu đồ một cặp tiền có thể nhảy vọt?

Vì dữ liệu cũ tính theo đơn vị tiền cũ, còn dữ liệu mới tính theo đơn vị tiền mới. Bạn cần kiểm tra xem nhà cung cấp dữ liệu đã điều chỉnh chuỗi giá lịch sử hay chưa.