Currency board là gì?

Định nghĩa ngắn

Currency board (ủy ban tiền tệ) là chế độ neo tiền tệ cố định, trong đó nội tệ được đổi sang một đồng ngoại tệ neo theo tỷ giá cố định và toàn bộ lượng tiền cơ sở phát hành phải được bảo đảm bằng dự trữ ngoại tệ đó.

Khác với neo tỷ giá thông thường, cơ quan phát hành không được tự in thêm tiền nếu không có ngoại tệ dự trữ tương ứng.

Định nghĩa chính thức và đặc điểm

Theo cách phân loại chế độ tỷ giá phổ biến trong các báo cáo quốc tế, currency board có các đặc điểm sau:

• Cam kết pháp lý: tỷ giá neo và nghĩa vụ chuyển đổi thường được ghi trong luật, không chỉ là chính sách điều hành.
• Bảo đảm toàn phần: tiền cơ sở (tiền mặt và dự trữ của ngân hàng tại cơ quan phát hành) được bảo đảm hoàn toàn bằng tài sản ngoại tệ.
• Không có chính sách tiền tệ độc lập: lãi suất trong nước đi theo lãi suất của đồng tiền neo, điều chỉnh bởi dòng vốn vào ra.
• Hạn chế vai trò người cho vay cuối cùng: cơ quan phát hành không thể tùy ý bơm tiền cứu ngân hàng.

Ví dụ giả định

Giả sử nước A lập currency board, neo đồng A vào USD theo tỷ giá cố định.

• Khi nhà xuất khẩu mang USD về và đổi sang đồng A, cơ quan phát hành nhận USD vào dự trữ và phát hành thêm đồng A tương ứng. Tiền trong nền kinh tế tăng.
• Khi dòng vốn rút ra, người dân đổi đồng A lấy USD. Cơ quan phát hành trả USD từ dự trữ và thu hồi đồng A. Tiền trong nền kinh tế giảm, lãi suất trong nước tăng.

Lượng tiền vì vậy tự động theo cán cân thanh toán, không theo quyết định của ngân hàng trung ương.

Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu

• Tin tức: Hồng Kông là ví dụ thường được nhắc tới. Hệ thống tỷ giá liên kết của đồng HKD với USD vận hành theo nguyên tắc currency board, với một biên độ hẹp quanh tỷ giá neo.
• Nền tảng giao dịch: trên MetaTrader, cặp tiền gắn với currency board (như USDHKD nếu được cung cấp) thường dao động rất ít so với các cặp thả nổi.
• Báo cáo: các báo cáo phân loại chế độ tỷ giá liệt kê currency board là dạng neo cứng, đứng giữa neo thông thường và đô la hóa.

Trường hợp biên

• Bảo đảm không bao gồm tiền gửi: dự trữ chỉ bảo đảm tiền cơ sở, không bảo đảm toàn bộ tiền gửi ngân hàng. Khi xảy ra rút tiền hàng loạt, hệ thống vẫn chịu áp lực lớn. Xem thêm dự trữ một phần.
• Rủi ro từ bỏ neo: currency board có thể sụp đổ khi niềm tin mất đi, dẫn tới phá giá mạnh. Argentina là ví dụ lịch sử hay được nhắc tới.
• Currency board "lai": một số nơi cho phép cơ quan phát hành có thêm công cụ điều hành, nên không còn là currency board thuần túy.

Với người giao dịch: một tỷ giá neo cứng có vẻ ổn định nhưng khi neo bị phá, giá có thể nhảy rất mạnh. Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền nhanh trong những biến động như vậy. Xem quản lý rủi ro và rủi ro tỷ giá.

Thuật ngữ liên quan

• Neo tỷ giá bò trườn
• Đô la hóa
• Hệ thống Bretton Woods
• Tiền pháp định
• Ngang giá lãi suất có bảo hiểm
• Thị trường mới nổi
• Thuật ngữ tài chính

Câu hỏi thường gặp

Currency board khác neo tỷ giá thông thường thế nào?

Neo thông thường cho phép ngân hàng trung ương điều hành chính sách tiền tệ và có thể thay đổi tỷ giá. Currency board ràng buộc lượng tiền vào dự trữ ngoại tệ, thường bằng luật.

Ủy ban tiền tệ có phải là ngân hàng trung ương không?

Không hoàn toàn. Nó chỉ phát hành và chuyển đổi tiền theo tỷ giá cố định, thiếu phần lớn công cụ của ngân hàng trung ương.

Currency board có loại bỏ rủi ro tỷ giá không?

Không. Nó giảm biến động hằng ngày, nhưng vẫn có rủi ro neo bị bỏ và tỷ giá thay đổi đột ngột.

Việt Nam có áp dụng currency board không?

Không. Việt Nam điều hành tỷ giá qua tỷ giá trung tâm do Ngân hàng Nhà nước công bố, không phải currency board.