Khoản vay là gì
Khoản vay là thỏa thuận giữa bạn và bên cho vay, thường là ngân hàng hoặc công ty tài chính. Bên cho vay đưa bạn một số tiền. Bạn cam kết trả lại số tiền đó cùng tiền lãi theo lịch đã ghi trong hợp đồng.
Mọi khoản vay, từ vay ngân hàng mua nhà đến vay tiêu dùng, đều gồm các phần sau:
- Tiền gốc: số tiền bạn thực nhận và phải hoàn trả.
- Lãi suất: giá của việc dùng tiền vay, tính theo tỷ lệ trên dư nợ.
- Kỳ hạn: thời gian bạn có để trả hết nợ.
- Phương thức trả nợ: cách chia gốc và lãi theo từng kỳ.
- Tài sản bảo đảm: tài sản bạn cam kết để bên cho vay xử lý nếu bạn không trả được nợ. Khoản vay không có tài sản này gọi là vay tín chấp.
- Phí và chi phí khác: phí hồ sơ, phí bảo hiểm khoản vay, phí trả nợ trước hạn, phí phạt trả chậm.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Tiền gốc và dư nợ
Dư nợ là phần tiền gốc bạn còn nợ tại một thời điểm. Mỗi lần trả gốc, dư nợ giảm xuống. Phần lớn các khoản vay ngân hàng tính lãi trên dư nợ còn lại. Vì vậy, khi dư nợ giảm thì tiền lãi của các kỳ sau cũng giảm.
Bạn cần phân biệt cách này với cách tính lãi trên dư nợ ban đầu. Ở cách thứ hai, tiền lãi được tính trên toàn bộ số tiền vay ban đầu trong suốt kỳ hạn, kể cả khi bạn đã trả bớt gốc. Lãi suất ghi trên quảng cáo trông thấp, nhưng chi phí thực tế lại cao hơn nhiều. Cách tính này thường gặp ở một số khoản vay tiêu dùng trả góp. Hãy đọc kỹ hợp đồng để biết lãi được tính trên dư nợ nào.
Cách tính lãi vay
Lãi suất thường được công bố theo năm. Ngân hàng quy đổi lãi suất năm ra lãi suất của từng kỳ, rồi nhân với dư nợ để ra tiền lãi kỳ đó. Có hai phương thức trả nợ phổ biến.
Trả đều hằng kỳ (niên kim)
Mỗi kỳ bạn trả cùng một số tiền. Ở các kỳ đầu, phần lớn số tiền này là lãi vì dư nợ còn cao. Càng về sau, phần trả gốc càng lớn và phần lãi càng nhỏ. Cách này giúp bạn dễ lập ngân sách. Đổi lại, tổng tiền lãi thường cao hơn so với trả gốc đều.
Trả gốc đều, lãi theo dư nợ giảm dần
Mỗi kỳ bạn trả một phần gốc bằng nhau, cộng với tiền lãi tính trên dư nợ còn lại. Số tiền phải trả cao nhất ở kỳ đầu, sau đó giảm dần. Tổng tiền lãi thấp hơn, nhưng áp lực trả nợ lúc đầu lớn hơn.
Bài Niên kim và dư nợ giảm dần so sánh chi tiết hai phương thức này.
Để thấy con số cụ thể cho khoản vay của bạn, hãy nhập tiền gốc, lãi suất và kỳ hạn vào công cụ dưới đây. Công cụ tính số tiền trả mỗi kỳ theo cả hai phương thức, tổng tiền lãi, lịch trả nợ theo từng năm và tác động của việc trả nợ trước hạn.
Hãy điền các ô còn trống để xem kết quả.
| Năm | Đã trả | Lãi suất phải trả | Số dư |
|---|
Trả đều: A = P × i / (1 − (1 + i)^−n), i = lãi suất năm / 12. Giảm dần: P / n tiền gốc + lãi tính trên dư nợ còn lại. Chưa bao gồm phí và bảo hiểm.
Lãi suất cố định và thả nổi
- Lãi suất cố định: không đổi trong khoảng thời gian ghi trong hợp đồng. Bạn biết trước số tiền phải trả.
- Lãi suất thả nổi: được điều chỉnh định kỳ theo lãi suất tham chiếu cộng với một biên độ. Số tiền phải trả có thể tăng hoặc giảm.
Nhiều khoản vay mua nhà áp dụng lãi suất ưu đãi cố định trong giai đoạn đầu, sau đó chuyển sang thả nổi. Khi tính khả năng trả nợ, hãy tính cả trường hợp lãi suất sau giai đoạn ưu đãi tăng lên. Xem thêm Vay mua nhà thế chấp và Lãi suất & kinh tế VN.
Tài sản bảo đảm
Với vay thế chấp, tài sản thường là nhà, đất hoặc xe. Bên cho vay định giá tài sản và chỉ cho vay một phần giá trị đó. Nếu bạn không trả được nợ, bên cho vay có quyền xử lý tài sản theo hợp đồng.
Vay tín chấp không cần tài sản. Bên cho vay dựa vào thu nhập và lịch sử tín dụng của bạn, nên lãi suất thường cao hơn. Lịch sử trả nợ của bạn được ghi nhận và ảnh hưởng đến các khoản vay sau. Xem Lịch sử và điểm tín dụng.
Tổng chi phí khoản vay
Lãi suất danh nghĩa chưa phản ánh hết chi phí. Tổng chi phí gồm:
| Khoản | Nội dung |
|---|---|
| Tiền lãi | Tổng lãi trả trong suốt kỳ hạn |
| Phí ban đầu | Phí hồ sơ, phí thẩm định, phí công chứng |
| Bảo hiểm | Bảo hiểm khoản vay hoặc tài sản, nếu hợp đồng yêu cầu |
| Phí trả trước hạn | Áp dụng khi bạn tất toán sớm |
| Phí phạt | Lãi phạt khi trả chậm |
Khi so sánh các khoản vay, hãy so tổng số tiền phải trả, không chỉ so lãi suất. Bài Lãi suất vay thực tế hướng dẫn cách quy đổi các khoản phí vào lãi suất. Bài Lãi suất danh nghĩa và thực giải thích ảnh hưởng của lạm phát.
Trả nợ trước hạn
Trả bớt gốc trước hạn làm giảm dư nợ, nên tổng tiền lãi giảm. Sau khi trả bớt, bạn thường được chọn giữ nguyên số tiền trả mỗi kỳ để rút ngắn kỳ hạn, hoặc giữ nguyên kỳ hạn để giảm số tiền trả mỗi kỳ. Hãy trừ phí trả trước hạn trước khi kết luận việc này có lợi hay không. Chi tiết có trong bài Trả nợ trước hạn.
Trước khi ký hợp đồng
- Tính số tiền trả mỗi kỳ so với thu nhập. Xem Tỷ lệ nợ trên thu nhập.
- Hỏi rõ lãi được tính trên dư nợ ban đầu hay dư nợ giảm dần.
- Đọc điều khoản điều chỉnh lãi suất, phí trả trước hạn và lãi phạt.
- Giữ một khoản quỹ khẩn cấp để không phải vay thêm khi thu nhập giảm.
- Tránh các khoản vay không rõ nguồn gốc. Xem Tránh bẫy nợ.
Không nên vay tiền để giao dịch CFD hoặc forex có đòn bẩy. Đòn bẩy có thể làm bạn mất tiền rất nhanh, trong khi khoản nợ và tiền lãi vẫn còn nguyên.
Câu hỏi thường gặp
Vay tiêu dùng khác vay mua nhà thế nào?
Vay tiêu dùng thường có kỳ hạn ngắn hơn, số tiền nhỏ hơn và hay là vay tín chấp, nên lãi suất thường cao hơn. Vay mua nhà thường có tài sản bảo đảm và kỳ hạn dài.
Nên chọn trả đều hay trả gốc đều?
Trang này không đưa ra khuyến nghị. Trả đều cho số tiền ổn định mỗi kỳ. Trả gốc đều có tổng lãi thấp hơn nhưng số tiền trả lúc đầu cao hơn. Hãy dùng công cụ tính để so sánh với ngân sách của bạn.
Lãi suất trên quảng cáo có phải chi phí thực không?
Chưa chắc. Bạn cần cộng thêm các khoản phí và kiểm tra lãi được tính trên dư nợ nào.
Lấy lãi suất ở đâu để nhập vào công cụ?
Lấy lãi suất ghi trong đề nghị cho vay hoặc biểu lãi suất chính thức của ngân hàng, kèm ngày công bố. Mức lãi suất thay đổi theo thời gian.
Trả chậm một kỳ có sao không?
Bạn có thể phải trả lãi phạt, và lịch sử tín dụng bị ghi nhận. Hãy liên hệ bên cho vay sớm nếu thấy khó trả đúng hạn.