Định nghĩa ngắn
Exchange-traded product (ETP) là chứng khoán niêm yết trên sở giao dịch, có giá đi theo một tài sản cơ sở như chỉ số, hàng hóa hay một rổ tài sản, và được mua bán trong phiên như cổ phiếu.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Định nghĩa chính xác hơn
ETP là tên gọi chung cho nhiều loại sản phẩm. Điểm khác nhau nằm ở cấu trúc pháp lý:
| Loại | Bản chất pháp lý | Rủi ro chính ngoài biến động giá |
|---|---|---|
| ETF | Chứng chỉ quỹ, tài sản của quỹ do ngân hàng lưu ký giữ | Sai lệch so với chỉ số (tracking error), phí quản lý |
| ETN | Giấy nợ không có tài sản bảo đảm của tổ chức phát hành | Rủi ro tín dụng của tổ chức phát hành |
| ETC | Chứng khoán theo dõi hàng hóa, thường có tài sản bảo đảm | Chi phí lưu kho, cấu trúc bảo đảm |
Giá ETP được giữ gần giá trị tài sản ròng (NAV) nhờ cơ chế tạo lập và mua lại: các nhà tạo lập được ủy quyền (dealer) có thể tạo thêm hoặc hoàn trả chứng chỉ khi giá trên sàn lệch khỏi NAV. Khi cơ chế này bị gián đoạn, giá có thể giao dịch cao hơn (premium) hoặc thấp hơn (discount) so với NAV.
Ví dụ giả định
Có một ETF và một ETN cùng theo dõi một chỉ số cổ phiếu công nghệ.
- Ngày chỉ số tăng, cả ETF và ETN đều tăng gần tương đương, sau khi trừ phí.
- Giả sử tổ chức phát hành ETN gặp khó khăn tài chính. Chỉ số vẫn ổn định, nhưng giá ETN có thể giảm mạnh, vì người nắm giữ ETN là chủ nợ của tổ chức phát hành, không sở hữu cổ phiếu trong chỉ số.
- ETF không chịu rủi ro này theo cách đó, vì tài sản quỹ được tách riêng.
Ví dụ thứ hai, với ETP có đòn bẩy: chỉ số tăng trong ngày đầu rồi giảm về đúng mức ban đầu vào ngày sau. Do sản phẩm cân bằng lại đòn bẩy mỗi ngày, giá trị của nó thường kết thúc thấp hơn mức ban đầu. Thị trường càng biến động, hao hụt này càng lớn.
Các trường hợp đặc biệt
- ETF tổng hợp (synthetic): quỹ dùng hợp đồng hoán đổi thay vì nắm tài sản thật, nên có thêm rủi ro đối tác giao dịch.
- ETP dựa trên hợp đồng tương lai: sản phẩm theo dõi dầu hoặc khí qua hợp đồng tương lai phải roll hợp đồng. Trong trạng thái contango, lợi nhuận của sản phẩm có thể kém xa giá giao ngay.
- Quỹ đóng niêm yết: cũng giao dịch trên sàn nhưng không có cơ chế tạo lập và mua lại, nên thường không được xếp vào ETP (xem quỹ mở và quỹ đóng).
- Hợp đồng tương lai và quyền chọn niêm yết: là phái sinh giao dịch trên sàn, nhưng không gọi là ETP.
- CFD trên chỉ số (ví dụ US100): CFD là hợp đồng với nhà môi giới, không niêm yết trên sàn, nên không phải ETP. CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh.
- Hủy niêm yết: tổ chức phát hành có thể đóng hoặc thu hồi ETP. Người nắm giữ khi đó nhận tiền thanh toán theo điều khoản sản phẩm.
Thuật ngữ xuất hiện ở đâu
- Nền tảng giao dịch: danh sách mã thường có nhóm "ETF" hoặc "ETP", tách riêng với cổ phiếu và chỉ số.
- Tài liệu sản phẩm: bản cáo bạch và tài liệu thông tin chính ghi rõ sản phẩm là ETF, ETN hay ETC, cùng phí và cách theo dõi chỉ số.
- Tin tức: các cụm như "dòng tiền vào ETF vàng" hay "ETF bitcoin giao ngay" thường dùng để nói về nhu cầu đối với một nhóm tài sản.
Thuật ngữ liên quan
ETN · Phái sinh · Chỉ số chứng khoán · Thanh toán tiền mặt và giao hàng · Free float · Thuật ngữ tài chính
Câu hỏi thường gặp
ETP là gì, nói ngắn gọn?
ETP là sản phẩm niêm yết trên sàn, có giá đi theo một tài sản cơ sở và được mua bán trong phiên như cổ phiếu.
ETF, ETN, ETP khác nhau thế nào?
ETP là tên gọi chung. ETF là quỹ nắm tài sản. ETN là giấy nợ của tổ chức phát hành nên có thêm rủi ro tín dụng.
Mọi sản phẩm niêm yết trên sàn đều là ETP?
Không. Cổ phiếu, quỹ đóng, hợp đồng tương lai và quyền chọn đều giao dịch trên sàn nhưng thường không được gọi là ETP.
ETP có đòn bẩy có phù hợp để nắm giữ lâu dài?
Trang này không đưa ra khuyến nghị. Về cơ chế, sản phẩm cân bằng lại đòn bẩy mỗi ngày nên có thể lệch xa so với chỉ số khi nắm giữ qua nhiều phiên biến động.