Lợi suất trái phiếu là gì
Lợi suất trái phiếu (bond yield) là mức lợi nhuận mỗi năm mà người mua trái phiếu nhận được nếu giữ đến ngày đáo hạn, tính theo giá đang giao dịch trên thị trường.
Giá và lợi suất đi ngược chiều nhau. Khi nhiều người bán trái phiếu, giá giảm và lợi suất tăng. Khi nhiều người mua, giá tăng và lợi suất giảm.
Mỗi chính phủ phát hành trái phiếu với nhiều kỳ hạn. Tập hợp lợi suất theo từng kỳ hạn tạo thành đường cong lợi suất.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Vì sao trái phiếu kỳ hạn ngắn bám theo kỳ vọng chính sách
Trái phiếu kỳ hạn ngắn đáo hạn trong khoảng thời gian mà ngân hàng trung ương có thể thay đổi lãi suất điều hành vài lần. Vì vậy, lợi suất của nó phản ánh chủ yếu điều thị trường nghĩ ngân hàng trung ương sẽ làm trong thời gian tới.
- Nếu thị trường cho rằng ngân hàng trung ương sẽ tăng lãi suất hoặc giữ lãi suất cao lâu hơn, lợi suất kỳ hạn ngắn thường tăng.
- Nếu thị trường cho rằng sẽ có đợt cắt giảm, lợi suất kỳ hạn ngắn thường giảm, đôi khi trước cả quyết định chính thức.
Trái phiếu kỳ hạn dài chịu thêm tác động của lạm phát dài hạn, nợ công và phần bù rủi ro. Vì thế chúng thường ít bám sát từng cuộc họp chính sách hơn. Về cách ngân hàng trung ương định hướng kỳ vọng, xem forward guidance và hawkish và dovish.
Chênh lệch lợi suất giữa các nước và tỷ giá
Chênh lệch lợi suất (yield spread) là khoảng cách giữa lợi suất trái phiếu cùng kỳ hạn của các quốc gia khác nhau, ví dụ trái phiếu Mỹ so với trái phiếu Đức cho cặp EUR/USD, hoặc trái phiếu Mỹ so với trái phiếu Nhật cho USD/JPY.
Cơ chế cơ bản như sau: vốn có xu hướng chảy đến nơi có lợi suất cao hơn trên cùng mức rủi ro. Khi chênh lệch nghiêng về phía một đồng tiền, nhu cầu nắm giữ tài sản bằng đồng tiền đó có thể tăng.
| Thay đổi chênh lệch lợi suất | Phản ứng tỷ giá thường thấy |
|---|---|
| Lợi suất Mỹ tăng nhanh hơn lợi suất nước kia | USD thường mạnh lên so với đồng tiền đó |
| Lợi suất Mỹ giảm nhanh hơn | USD thường yếu đi |
| Chênh lệch gần như không đổi dù cả hai cùng biến động | Tỷ giá thường ít phản ứng qua kênh này |
Thị trường quan tâm đến sự thay đổi của chênh lệch, không phải chỉ mức tuyệt đối. Đây cũng là nền tảng của giao dịch carry. Xem thêm lãi suất và tiền tệ và lãi suất thực.
Lợi suất trái phiếu Mỹ và đồng USD
Lợi suất trái phiếu Mỹ là chuẩn tham chiếu của thị trường toàn cầu. Lợi suất kỳ hạn ngắn của Mỹ phản ứng mạnh với các cuộc họp FOMC, biểu đồ dot plot và các số liệu như CPI hay NFP.
Khi lợi suất Mỹ tăng so với các nước khác, chỉ số DXY thường có xu hướng tăng. Lợi suất tăng cũng làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng, vì vàng không trả lãi. Đây là mối liên hệ thường thấy, không phải quy luật cố định.
Thị trường thường phản ứng thế nào quanh sự kiện
Giá thường đã phản ánh phần lớn kỳ vọng từ trước. Phản ứng lớn xảy ra khi kết quả khác với kỳ vọng. Xem tin kỳ vọng và bất ngờ.
Trình tự thường thấy:
- Số liệu hoặc quyết định được công bố theo lịch chính thức.
- Lợi suất kỳ hạn ngắn điều chỉnh gần như ngay lập tức theo kỳ vọng mới.
- Chênh lệch lợi suất thay đổi, và tỷ giá phản ứng theo.
- Spread của sàn có thể giãn rộng và giá có thể trượt trong vài phút quanh thời điểm công bố.
Ngày công bố cần lấy từ lịch chính thức của từng cơ quan: lịch họp do Fed, ECB, BoJ và các ngân hàng trung ương khác tự đăng, lịch phát hành số liệu của các cơ quan thống kê. Cách đọc lịch tổng hợp được giải thích ở cách đọc lịch kinh tế.
Khi mối liên hệ không vận hành như sách
- Risk-off: khi thị trường hoảng loạn, vốn chạy vào trái phiếu Mỹ và các đồng tiền trú ẩn. Lợi suất Mỹ giảm nhưng USD vẫn có thể tăng. Xem risk-on và risk-off.
- Can thiệp và kiểm soát vốn: ở những nước có can thiệp tỷ giá hoặc kiểm soát dòng vốn, chênh lệch lợi suất truyền dẫn sang tỷ giá yếu hơn.
- Lo ngại tài khóa: nếu lợi suất tăng vì nhà đầu tư lo về nợ công, đồng tiền có thể yếu đi thay vì mạnh lên.
Với VND, tỷ giá vận hành quanh tỷ giá trung tâm do Ngân hàng Nhà nước điều hành, nên mối liên hệ trái phiếu và forex ở Việt Nam khác với các đồng tiền thả nổi tự do.
Lấy dữ liệu từ đâu
Số liệu lợi suất và tỷ giá nên lấy từ nguồn chính thức: dữ liệu lợi suất do Bộ Tài chính hoặc ngân hàng trung ương của từng nước công bố, tỷ giá tham chiếu do ngân hàng trung ương đăng tải. Trang này không đưa ra con số cụ thể vì dữ liệu thay đổi hằng ngày. Hãy kiểm tra ngày cập nhật trên chính nguồn đó.
Rủi ro
Hiểu cơ chế lợi suất không giúp biết trước hướng đi của tỷ giá. Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, nhất là quanh các sự kiện lớn. Xem quản lý rủi ro và tình trạng pháp lý tại Việt Nam ở pháp lý và an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao giá trái phiếu giảm thì lợi suất tăng?
Phần lãi của trái phiếu cố định. Khi mua với giá thấp hơn, phần lãi đó chiếm tỷ lệ lớn hơn so với số tiền bỏ ra, nên lợi suất cao hơn.
Nên theo dõi kỳ hạn ngắn hay dài cho forex?
Kỳ hạn ngắn phản ánh kỳ vọng chính sách rõ hơn, nên thường được dùng để so sánh chênh lệch giữa các nước. Kỳ hạn dài cho biết thêm về lạm phát và rủi ro dài hạn.
Lợi suất Mỹ tăng có luôn làm USD tăng không?
Không. Điều đáng chú ý là chênh lệch so với các nước khác và lý do khiến lợi suất tăng. Trong giai đoạn risk-off hoặc khi có lo ngại tài khóa, phản ứng có thể khác.
Tìm lịch họp ngân hàng trung ương ở đâu?
Trên trang chính thức của từng ngân hàng trung ương. Lịch kinh tế tổng hợp tiện để xem, nhưng nên đối chiếu với nguồn gốc.