Quỹ mở là gì? So sánh với quỹ đóng

Định nghĩa ngắn

Quỹ mở (open-end fund) phát hành thêm hoặc mua lại chứng chỉ quỹ theo yêu cầu của nhà đầu tư. Quỹ đóng (closed-end fund) có số lượng chứng chỉ cố định sau đợt phát hành, và nhà đầu tư mua bán chúng với nhau trên sàn.

Định nghĩa chính xác

NAV (net asset value, giá trị tài sản ròng) là tổng tài sản của quỹ trừ nợ phải trả, chia cho số chứng chỉ đang lưu hành.
Quỹ mở: giao dịch diễn ra trực tiếp với quỹ, qua công ty quản lý quỹ hoặc đại lý phân phối. Giá giao dịch dựa trên NAV của kỳ định giá kế tiếp, cộng phí phát hành hoặc trừ phí mua lại nếu có. Quy mô quỹ thay đổi theo dòng tiền vào và ra.
Quỹ đóng: quỹ huy động vốn trong đợt phát hành lần đầu, sau đó niêm yết trên sàn. Giá do cung cầu quyết định, nên có thể cao hơn NAV (premium, thặng dư) hoặc thấp hơn NAV (discount, chiết khấu). Nhà đầu tư muốn rút vốn phải bán cho người khác vì quỹ không mua lại.

Ví dụ giả định

Giả sử có hai quỹ cùng nắm một danh mục tài sản giống hệt nhau.

Quỹ mở A. Bạn nộp tiền vào quỹ. Quỹ phát hành chứng chỉ mới cho bạn theo công thức:

Số chứng chỉ nhận được = (Số tiền nộp − Phí phát hành) ÷ NAV của kỳ định giá

Bạn không biết chính xác giá khớp lúc đặt lệnh, vì NAV được tính sau khi lệnh đã được đặt.

Quỹ đóng B. Bạn mua chứng chỉ trên sàn với giá thị trường. Nếu giá đó thấp hơn NAV, quỹ đang giao dịch ở mức chiết khấu:

Chiết khấu (hoặc thặng dư) = (Giá thị trường − NAV) ÷ NAV

Chiết khấu có thể kéo dài hoặc rộng thêm. Vì vậy, người nắm quỹ B có thể chịu lỗ ngay cả khi tài sản bên trong không giảm. Giá trị chứng chỉ của cả quỹ mở lẫn quỹ đóng đều có thể giảm, và quỹ không bảo đảm vốn.

Thuật ngữ xuất hiện ở đâu

Bản cáo bạch và điều lệ quỹ: ghi rõ loại quỹ, kỳ định giá, các loại phí và điều kiện mua lại.
Báo cáo NAV định kỳ của công ty quản lý quỹ.
Bảng giá chứng khoán: chỉ quỹ đóng và quỹ ETF được niêm yết. Một số trang dữ liệu hiển thị NAV bên cạnh giá thị trường kèm cột premium/discount.
Tin tức: các cụm như "quỹ ngừng mua lại", "chuyển đổi quỹ đóng thành quỹ mở" hoặc "chiết khấu so với NAV".

Trường hợp đặc biệt

ETF về bản chất là quỹ mở vì có cơ chế tạo lập và mua lại theo lô lớn qua thành viên lập quỹ. Tuy nhiên, nhà đầu tư nhỏ mua bán ETF trên sàn như quỹ đóng. Cơ chế tạo lập giữ giá ETF sát với NAV.
Tạm ngừng mua lại (gating): quỹ mở có thể ngừng mua lại khi thị trường mất thanh khoản, nếu điều lệ cho phép.
Quỹ mở ngừng nhận vốn mới (soft close) nhưng vẫn mua lại chứng chỉ cho nhà đầu tư hiện hữu.
Quỹ đóng tăng vốn qua đợt phát hành thêm hoặc chào bán quyền. Số chứng chỉ chỉ cố định giữa các lần phát hành.
Quỹ đóng chuyển đổi thành quỹ mở hoặc hủy niêm yết: khi đó chiết khấu thường thu hẹp về NAV.
Quỹ khoảng (interval fund) chỉ mua lại theo các đợt định trước, nằm giữa quỹ mở và quỹ đóng.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Quỹ mở là gì, nói ngắn gọn?

Quỹ mở là quỹ phát hành chứng chỉ mới khi có người nộp tiền và mua lại chứng chỉ khi có người rút, theo giá NAV.

Quỹ đóng là gì?

Quỹ đóng là quỹ có số chứng chỉ cố định, được mua bán trên sàn theo giá thị trường. Giá này có thể lệch khỏi NAV.

Vì sao quỹ đóng có thể giao dịch dưới NAV?

Giá quỹ đóng do cung cầu trên sàn quyết định. Phí quản lý, thanh khoản thấp hoặc tâm lý thị trường có thể khiến người mua trả ít hơn giá trị tài sản ròng.

ETF là quỹ mở hay quỹ đóng?

Về cấu trúc pháp lý, ETF thường là quỹ mở. Nhà đầu tư nhỏ mua bán ETF trên sàn, nhưng cơ chế tạo lập và mua lại giữ giá ETF sát NAV.

Rút tiền khỏi quỹ mở có luôn được ngay không?

Không. Lệnh mua lại được xử lý theo kỳ định giá và có thể chịu phí. Trong một số trường hợp, quỹ được phép tạm ngừng mua lại theo điều lệ.

Quỹ mở và quỹ đóng (open-end vs closed-end fund)