Repo là gì? Phân biệt với reverse repo

Repo là gì

Repo (hợp đồng mua lại, repurchase agreement) là khoản vay ngắn hạn có tài sản bảo đảm: bên cần tiền bán giấy tờ có giá và cam kết mua lại chúng vào ngày định trước với giá cao hơn.

Reverse repo là cùng giao dịch đó nhìn từ phía bên kia. Bên cho vay tiền mua giấy tờ có giá và cam kết bán lại sau kỳ hạn. Cùng một hợp đồng là repo với bên vay tiền và reverse repo với bên cho vay.

Chênh lệch giữa giá mua lại và giá bán ban đầu chính là tiền lãi. Lãi suất ngầm định trong chênh lệch đó gọi là lãi suất repo.

Định nghĩa chính xác

Về pháp lý, repo là việc bán hẳn tài sản kèm cam kết mua lại. Bên cho vay nắm quyền sở hữu tài sản trong kỳ hạn. Về kinh tế và kế toán, bên bán thường vẫn ghi tài sản trên bảng cân đối và ghi nhận một khoản vay.

Các yếu tố chính:

Tài sản bảo đảm (collateral): thường là trái phiếu chính phủ hoặc giấy tờ có giá khác.
Haircut: bên cho vay chỉ trả tiền thấp hơn giá trị thị trường của tài sản, phần chênh lệch để bù rủi ro giá giảm.
Kỳ hạn: từ qua đêm đến vài tháng; repo "open" không có ngày đáo hạn cố định.
Ký quỹ bổ sung: nếu giá tài sản giảm, bên cho vay có thể yêu cầu thêm tài sản hoặc tiền.

Ví dụ minh họa (giả định)

Ngân hàng A cần tiền qua đêm. A bán trái phiếu chính phủ cho quỹ B với giá P và cam kết mua lại vào ngày hôm sau.

Giá mua lại được tính như sau:

Thành phần	Công thức
Tiền lãi	P × lãi suất repo × (số ngày của kỳ hạn / số ngày cơ sở trong năm)
Giá mua lại	P + tiền lãi

Với A đây là repo. Với B đây là reverse repo. Nếu A không mua lại được, B giữ trái phiếu và bán đi để thu hồi tiền. Haircut giúp B vẫn đủ tiền ngay cả khi giá trái phiếu đã giảm.

Bạn có thể tự thay giá trị P và lãi suất vào công thức trên để xem số tiền lãi.

Repo của Ngân hàng Nhà nước và trong tin tức

Ngân hàng trung ương dùng repo trong nghiệp vụ thị trường mở. Khi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam mua có kỳ hạn giấy tờ có giá của các ngân hàng thương mại, tiền được bơm vào hệ thống. Khi bán tín phiếu hoặc rút tiền về, thanh khoản giảm. Báo chí thường gọi đây là "bơm" hoặc "hút" tiền qua kênh OMO.

Cách gọi có thể ngược nhau giữa các nước. Ở Mỹ, "reverse repo" trong tin tức về Fed là nghiệp vụ hút tiền, vì thuật ngữ được đặt theo góc nhìn của Fed. Khi đọc tin, hãy xác định ai là bên đưa tiền.

Lãi suất repo liên ngân hàng là chỉ báo thanh khoản và được giới phân tích cơ bản theo dõi. Khi lãi suất này tăng mạnh, thị trường thường đang thiếu tiền.

Trường hợp đặc biệt

General collateral và specific collateral: repo GC chấp nhận nhiều loại trái phiếu. Repo đặc biệt nhắm vào một mã cụ thể. Khi mã đó khan hiếm, lãi suất repo của nó có thể rất thấp, thậm chí âm.
Tri-party repo: một ngân hàng lưu ký đứng giữa để quản lý tài sản và thanh toán.
Coupon trong kỳ hạn: coupon trả trong thời gian repo thường được chuyển lại cho bên bán ban đầu.
Rủi ro đối tác: tài sản bảo đảm không loại bỏ hết rủi ro. Khi tín dụng bị siết, haircut có thể tăng đột ngột và việc gia hạn repo trở nên khó khăn.

Repo khác với CFD và forex ký quỹ. Tuy vậy, cả hai đều dùng vốn vay. Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm bạn mất tiền rất nhanh.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Repo có phải là vay tiền không?

Về kinh tế là có: đây là khoản vay có bảo đảm. Về pháp lý, nó được thực hiện dưới dạng bán tài sản kèm cam kết mua lại.

Reverse repo khác repo thế nào?

Không khác về bản chất. Đó là cùng một giao dịch, gọi theo góc nhìn của bên cho vay tiền.

Haircut là gì?

Là phần chênh lệch giữa giá trị thị trường của tài sản bảo đảm và số tiền thực tế được cho vay.

Vì sao Ngân hàng Nhà nước dùng repo?

Để điều tiết thanh khoản ngắn hạn của hệ thống ngân hàng mà không phải mua hẳn tài sản.

Lãi suất repo có thể âm không?

Có thể, với repo đặc biệt khi một mã trái phiếu bị khan hiếm và bên cho vay chấp nhận nhận lãi thấp để có được mã đó.

Repo và reverse repo