Coupon trái phiếu là gì?

Định nghĩa ngắn

Coupon là khoản tiền lãi mà tổ chức phát hành trái phiếu trả định kỳ cho người nắm giữ, tính theo lãi suất coupon trên mệnh giá của trái phiếu.

Trái phiếu trả lãi theo cách này thường được gọi là coupon bond. Tên gọi xuất phát từ thời trái phiếu còn in trên giấy. Khi đó người nắm giữ cắt từng phiếu lãi đính kèm để nhận tiền.

Định nghĩa chính xác

Lãi suất coupon là lãi suất danh nghĩa hằng năm, ghi trong điều khoản phát hành. Lãi suất này áp dụng trên mệnh giá, không áp dụng trên giá thị trường.

Khoản coupon mỗi kỳ bằng coupon hằng năm chia cho số kỳ trả lãi trong năm. Lịch trả lãi và quy ước đếm ngày (day count convention) do điều khoản của từng trái phiếu quy định.

Ví dụ giả định

Ví dụ sau dùng ký hiệu thay cho số cụ thể:

Giá thị trường của trái phiếu có thể giảm xuống dưới mệnh giá. Khi đó khoản coupon vẫn giữ nguyên, vì nó tính trên M. Lợi suất hiện hành (coupon hằng năm chia cho giá thị trường) thì tăng lên.

Để thử với số liệu thật, dùng trang Công cụ tính toán.

Coupon khác lợi suất thế nào

• Lãi suất coupon: cố định theo điều khoản, tính trên mệnh giá.
• Lợi suất hiện hành (current yield): coupon hằng năm so với giá thị trường hiện tại.
• Lợi suất đáo hạn (YTM): tính cả coupon, giá mua và khoản hoàn mệnh giá khi đáo hạn. Cách tính này dựa trên giá trị hiện tại của dòng tiền.

Trường hợp đặc biệt

• Coupon thả nổi (FRN): lãi suất bằng lãi suất tham chiếu cộng biên cố định, thường tính bằng điểm cơ bản.
• Trái phiếu chiết khấu: không trả coupon định kỳ. Trái phiếu bán dưới mệnh giá và hoàn đủ mệnh giá khi đáo hạn.
• Coupon bậc thang (step-up): lãi suất tăng theo lịch định sẵn.
• Lãi tích lũy: người mua trái phiếu giữa hai kỳ trả lãi thường trả thêm phần lãi tích lũy cho người bán. Giá có phần này gọi là giá bẩn (dirty price), giá không có gọi là giá sạch (clean price).
• Hoãn hoặc mất coupon: tổ chức phát hành không trả coupon đúng hạn có thể bị coi là vỡ nợ, tùy điều khoản.
• Ngày chốt quyền nhận lãi: người mua sau ngày này không nhận kỳ coupon gần nhất. Cơ chế tương tự ngày GDKHQ của cổ phiếu.

Thuật ngữ xuất hiện ở đâu

• Bảng thông tin trái phiếu: cột "coupon" hoặc "lãi suất danh nghĩa" nằm cạnh ngày đáo hạn và mệnh giá.
• Tin tức: kết quả đấu giá trái phiếu chính phủ thường nêu lãi suất trúng thầu và lãi suất coupon.
• Đặc tả hợp đồng tương lai trái phiếu: ví dụ hợp đồng trên Bund thường dựa trên trái phiếu chuẩn có coupon danh nghĩa.
• Báo cáo tài chính: chi phí lãi vay của doanh nghiệp phát hành.

Coupon ảnh hưởng đến độ nhạy giá của trái phiếu theo lãi suất. Xem thêm duration trái phiếu.

Nhà giao dịch theo dõi lợi suất trái phiếu khi phân tích cơ bản cần lưu ý: giao dịch CFD hoặc forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Biết cách đọc coupon không làm giảm rủi ro này.

Thuật ngữ liên quan

Eurobond · Chênh lệch tín dụng · Phân bổ nợ · Thuật ngữ tài chính

Câu hỏi thường gặp

Coupon là gì?

Coupon là khoản lãi định kỳ mà tổ chức phát hành trả cho người nắm giữ trái phiếu, tính trên mệnh giá.

Lãi suất coupon có thay đổi khi giá trái phiếu thay đổi không?

Không, với trái phiếu coupon cố định. Khi giá trái phiếu thay đổi, lợi suất thay đổi theo, còn lãi suất coupon giữ nguyên.

Coupon bond khác trái phiếu chiết khấu thế nào?

Coupon bond trả lãi định kỳ. Trái phiếu chiết khấu không trả lãi định kỳ mà bán dưới mệnh giá.

Coupon cao có phải trái phiếu tốt hơn không?

Không thể kết luận như vậy. Coupon cao thường đi kèm rủi ro tín dụng cao hơn hoặc giá mua cao hơn mệnh giá.