Định nghĩa ngắn
Yield to maturity (YTM, lợi suất đáo hạn) là tổng lợi suất tính theo năm mà người mua trái phiếu nhận được nếu mua ở giá hiện tại và giữ đến ngày đáo hạn.
YTM gồm hai phần:
- Lãi coupon, tức tiền lãi định kỳ mà tổ chức phát hành trả.
- Phần chênh lệch giữa giá mua và mệnh giá mà bạn nhận lại khi trái phiếu đáo hạn.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Định nghĩa chính xác
YTM là mức lãi suất chiết khấu duy nhất làm cho giá trị hiện tại của toàn bộ dòng tiền còn lại (các khoản coupon và mệnh giá) bằng giá thị trường của trái phiếu. Về bản chất, đây là tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) của trái phiếu.
Giá dùng trong phép tính là giá có cả lãi tích lũy (dirty price). Nếu chỉ dùng giá sạch (clean price), kết quả sẽ sai lệch.
Cách tính YTM
Phương trình giá trái phiếu không có lời giải trực tiếp cho YTM. Vì vậy YTM được tìm bằng cách thử dần (lặp số), thường qua máy tính tài chính hoặc hàm RATE, YIELD trong Excel.
Công thức gần đúng để ước lượng nhanh:
- Lấy coupon hằng năm C.
- Cộng phần chênh lệch (F − P) chia đều cho số năm còn lại N, trong đó F là mệnh giá và P là giá mua.
- Chia tổng trên cho trung bình của F và P.
Ví dụ giả định
Một trái phiếu có mệnh giá F, trả coupon C mỗi năm, còn N năm đến đáo hạn. Giá thị trường P thấp hơn F.
Người mua nhận đủ coupon, đồng thời nhận lại F lớn hơn số tiền P đã bỏ ra. Vì vậy YTM cao hơn lãi suất coupon.
| Quan hệ giá và mệnh giá | So sánh các mức lợi suất |
|---|---|
| Giá thấp hơn mệnh giá (discount) | YTM > lợi suất hiện hành > lãi suất coupon |
| Giá bằng mệnh giá (par) | YTM = lợi suất hiện hành = lãi suất coupon |
| Giá cao hơn mệnh giá (premium) | YTM < lợi suất hiện hành < lãi suất coupon |
Lợi suất hiện hành (current yield) là coupon chia cho giá. Chỉ số này bỏ qua phần lãi hoặc lỗ khi đáo hạn.
Giả định và trường hợp đặc biệt
- Tái đầu tư: YTM giả định mọi khoản coupon được tái đầu tư đúng bằng mức YTM. Thực tế lãi suất thay đổi nên lợi suất thực nhận có thể khác.
- Không vỡ nợ: YTM giả định nhà phát hành trả đủ và đúng hạn. Với trái phiếu rủi ro cao, xem thêm vỡ nợ và chênh lệch tín dụng.
- Trái phiếu có quyền mua lại (callable): cần xét thêm yield to call, tức lợi suất nếu bị mua lại sớm, và yield to worst, tức mức thấp nhất trong các kịch bản.
- Quy ước kỳ ghép lãi: trái phiếu trả coupon nhiều lần mỗi năm thường được báo theo lợi suất tương đương trái phiếu. So sánh hai trái phiếu chỉ có ý nghĩa khi dùng cùng quy ước.
- YTM âm: xảy ra khi giá cao hơn tổng dòng tiền còn lại.
- Trái phiếu zero-coupon: YTM chỉ đến từ chênh lệch giữa giá mua và mệnh giá.
Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu
- Tin tức về "lợi suất trái phiếu chính phủ", ví dụ trái phiếu Mỹ hoặc Bund. Con số được báo chính là YTM, và mức thay đổi thường tính bằng điểm cơ bản.
- Kết quả đấu giá trái phiếu với "lợi suất trúng thầu".
- Bảng giá trái phiếu và factsheet của quỹ trái phiếu, nơi có mục "YTM danh mục".
Giá trái phiếu và YTM đi ngược chiều nhau. Khi lợi suất tăng, giá giảm. Mức nhạy cảm của giá với lãi suất được đo bằng duration. Nếu giao dịch CFD liên quan đến trái phiếu bằng đòn bẩy, bạn có thể mất tiền rất nhanh.
Thuật ngữ liên quan
Câu hỏi thường gặp
YTM là gì nói ngắn gọn?
YTM là lợi suất tính theo năm nếu bạn mua trái phiếu ở giá hiện tại và giữ đến đáo hạn, gồm cả coupon và phần chênh lệch so với mệnh giá.
YTM khác lãi suất coupon thế nào?
Lãi suất coupon cố định theo mệnh giá. YTM thay đổi theo giá thị trường và chỉ bằng lãi suất coupon khi giá bằng mệnh giá.
Cách tính YTM nhanh nhất?
Bạn có thể dùng hàm RATE hoặc YIELD trong Excel, hoặc máy tính tài chính. Công thức gần đúng ở trên chỉ phù hợp để ước lượng.
YTM có phải lợi nhuận chắc chắn không?
Không. YTM dựa trên các giả định về tái đầu tư, không vỡ nợ và giữ đến đáo hạn. Nếu bán trước hạn, kết quả phụ thuộc vào giá lúc bán.