Định nghĩa ngắn
Zero-sum game (trò chơi có tổng bằng không) là tình huống mà khoản lãi của bên này đúng bằng khoản lỗ của bên kia, nên tổng lãi lỗ của mọi bên cộng lại bằng không.
Định nghĩa chính xác (lý thuyết trò chơi): đây là trò chơi mà với mọi kết quả có thể xảy ra, tổng phần thưởng (payoff) của các người chơi bằng không. Trường hợp tổng lợi ích luôn bằng một hằng số gọi là constant-sum game. Nếu tổng có thể dương, đó là positive-sum game. Nếu tổng âm, ví dụ do phí, đó là negative-sum game.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Ví dụ giả định
Bên A mua hợp đồng tương lai từ bên B. Gọi Q là quy mô hợp đồng, X là mức giá tăng sau khi vào lệnh, còn F_A và F_B là phí mỗi bên trả.
| Bên A (mua) | Bên B (bán) | Tổng | |
|---|---|---|---|
| Trước phí | +X·Q | −X·Q | bằng không |
| Sau phí | +X·Q − F_A | −X·Q − F_B | −(F_A + F_B) |
Trước phí, đây là trò chơi có tổng bằng không. Sau phí, tổng âm. Phần chênh lệch thuộc về sàn, nhà môi giới hoặc nhà tạo lập. Muốn tính X·Q bằng số thật cho lệnh của mình, bạn có thể dùng công cụ tính toán.
Zero-sum game trong forex và phái sinh
- Phái sinh (futures, hợp đồng kỳ hạn, quyền chọn, CFD): trước chi phí, lãi của bên này là lỗ của đối tác. Sau spread, hoa hồng và phí swap, tổng của người giao dịch là âm.
- Zero sum game trong forex: với các vị thế đầu cơ thuần túy, cách nhìn trên gần đúng. Tuy vậy, nhiều bên tham gia thị trường ngoại hối, như doanh nghiệp xuất nhập khẩu hay bên phòng hộ rủi ro, không đổi tiền để kiếm lãi. Một khoản "lỗ" trên vị thế của họ có thể được bù bằng hoạt động kinh doanh thật. Vì vậy, xét theo lợi ích kinh tế, thị trường không hoàn toàn có tổng bằng không.
- Cổ phiếu nắm giữ dài hạn không phải trò chơi có tổng bằng không: lợi nhuận và cổ tức của doanh nghiệp tạo thêm giá trị cho cổ đông.
- Mô hình A-book và B-book: ở mô hình B-book, nhà môi giới hoặc dealer có thể là bên đối ứng trực tiếp với lệnh của khách. Khi đó, lãi của khách là chi phí của họ, và ngược lại.
- Đối tác trung tâm (CCP): CCP đứng giữa bên mua và bên bán. Nó không thay đổi tính chất tổng bằng không giữa các vị thế, mà chỉ giảm rủi ro một bên không thanh toán.
Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Khi trò chơi đã có tổng âm sau phí, người giao dịch không có lợi thế mặc định nào. Xem thêm tại Quản lý rủi ro.
Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu
- Nền tảng giao dịch: gần như không hiển thị thuật ngữ này. Lịch sử lệnh và sao kê tài khoản chỉ cho thấy lãi lỗ và phí phía bạn, không cho thấy bên đối ứng.
- Báo cáo và tin tức: thường gặp khi bàn về phái sinh, đầu cơ, chi phí giao dịch, hoặc khi so sánh thị trường cổ phiếu với thị trường phái sinh.
Các thuật ngữ khác có tại Thuật ngữ tài chính.
Câu hỏi thường gặp
Zero-sum game meaning là gì?
Đó là tình huống lãi của bên này bằng lỗ của bên kia, nên tổng lãi lỗ của mọi bên bằng không.
Forex có phải trò chơi có tổng bằng không?
Với vị thế đầu cơ, trước phí thì gần đúng. Sau spread, hoa hồng và swap, tổng của người giao dịch là âm. Bên phòng hộ rủi ro thì có mục tiêu khác ngoài lãi lỗ trên vị thế.
Negative-sum game khác gì zero-sum game?
Trong negative-sum game, tổng lãi lỗ của mọi bên nhỏ hơn không, thường do chi phí giao dịch.
Đầu tư cổ phiếu có phải zero-sum game không?
Nắm giữ dài hạn thì không, vì doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận. Mua bán ngắn hạn quanh biến động giá thì gần với zero-sum trước phí.