Zero-coupon bond là gì?

Định nghĩa ngắn

Zero-coupon bond (trái phiếu zero coupon, trái phiếu chiết khấu) là trái phiếu không trả lãi định kỳ. Nó được bán với giá thấp hơn mệnh giá và được hoàn trả đúng mệnh giá vào ngày đáo hạn.

Nói cách khác, zero coupon bond meaning là: không có lãi coupon trong suốt kỳ hạn. Toàn bộ tiền lãi của người nắm giữ là khoản chênh lệch giữa giá mua và mệnh giá.

Định nghĩa chính xác

Giá trái phiếu zero coupon (ký hiệu P) bằng mệnh giá (F) được chiết khấu về hiện tại theo lợi suất đến hạn (y) và thời gian còn lại đến ngày đáo hạn. Cách chiết khấu được giải thích ở trang giá trị tương lai và hiện tại.

Vì chỉ có dòng tiền duy nhất ở cuối kỳ, trái phiếu loại này có các đặc điểm sau:

• Duration Macaulay bằng thời gian còn lại đến đáo hạn. Với cùng kỳ hạn, nó nhạy với lãi suất hơn trái phiếu có coupon. Xem thêm duration trái phiếu.
• Không có rủi ro tái đầu tư coupon. Lợi suất lúc mua được "khóa" nếu giữ đến hạn.
• Rủi ro tín dụng dồn vào cuối kỳ. Nếu nhà phát hành vỡ nợ, người nắm giữ chưa nhận được khoản tiền nào trước đó.

Ví dụ minh họa (giả định)

Giả sử có trái phiếu zero coupon với mệnh giá F. Nhà đầu tư mua với giá P, thấp hơn F.

Lợi nhuận nếu giữ đến hạn là F − P, với điều kiện nhà phát hành thanh toán đầy đủ. Kỳ hạn càng dài hoặc lợi suất thị trường càng cao thì P càng thấp so với F. Khi lợi suất thị trường tăng, giá P trên thị trường thứ cấp giảm. Người bán trước hạn có thể bị lỗ dù trái phiếu không vỡ nợ.

Để tính với số liệu cụ thể, dùng các công cụ ở trang công cụ tính toán.

Trường hợp đặc biệt

• Tín phiếu kho bạc ngắn hạn ở nhiều quốc gia được phát hành theo hình thức chiết khấu, tức là về bản chất là công cụ zero coupon.
• STRIPS là sản phẩm tách trái phiếu có coupon thành các khoản zero coupon riêng biệt: từng kỳ coupon và phần gốc trở thành chứng khoán riêng.
• Lợi suất âm: khi lợi suất âm, giá mua cao hơn mệnh giá. Người giữ đến hạn nhận về ít hơn số tiền đã bỏ ra. Trường hợp này từng xảy ra với một số trái phiếu chính phủ như Bund.
• Lãi tích lũy: trái phiếu zero coupon không có lãi tích lũy theo kiểu coupon. Giá của nó tự tăng dần về mệnh giá theo thời gian.

Bạn gặp thuật ngữ này ở đâu

• Tin tức về đấu giá trái phiếu và tín phiếu của chính phủ hoặc ngân hàng trung ương.
• Báo cáo của quỹ trái phiếu, đường cong lợi suất "spot" hoặc "zero" dùng để định giá.
• Bảng thông tin trái phiếu, nơi mục coupon ghi bằng không hoặc ghi "discount".

CFD trên lãi suất hoặc trái phiếu là sản phẩm có đòn bẩy. Giao dịch các sản phẩm này có thể làm mất tiền nhanh, khác hẳn với việc giữ trái phiếu đến hạn.

Thuật ngữ liên quan

• Lãi coupon trái phiếu
• Mệnh giá
• Duration trái phiếu
• Chênh lệch tín dụng
• Điểm cơ bản (bps)
• Trái phiếu Eurobond
• Thuật ngữ tài chính

Câu hỏi thường gặp

Trái phiếu zero coupon có trả lãi không?

Không trả lãi định kỳ. Phần lãi nằm ở chênh lệch giữa giá mua thấp hơn mệnh giá và mệnh giá nhận lại khi đáo hạn.

Vì sao giá trái phiếu zero coupon biến động mạnh?

Toàn bộ dòng tiền nằm ở cuối kỳ, nên duration dài. Khi lãi suất thị trường thay đổi, giá thay đổi nhiều hơn so với trái phiếu có coupon cùng kỳ hạn.

Giữ đến hạn có chắc chắn nhận đủ mệnh giá không?

Chỉ khi nhà phát hành thanh toán đúng hạn. Rủi ro vỡ nợ vẫn tồn tại.

Tín phiếu có phải zero coupon không?

Nhiều loại tín phiếu ngắn hạn được phát hành theo hình thức chiết khấu, nên có cùng cơ chế với trái phiếu zero coupon.