Haircut là gì? Tài sản đảm bảo

Định nghĩa ngắn

Haircut là phần chiết khấu mà bên cho vay trừ vào giá trị thị trường của tài sản đảm bảo khi tính xem tài sản đó bảo đảm được bao nhiêu tiền vay.

Tỷ lệ haircut là phần trăm bị trừ đi. Tỷ lệ càng cao thì giá trị đảm bảo được công nhận càng thấp so với giá thị trường.

Định nghĩa chính xác

Haircut trong tài chính là khoản chênh lệch giữa giá trị thị trường của tài sản đảm bảo và giá trị mà bên nhận đảm bảo chấp nhận. Công thức chung:

Giá trị đảm bảo được công nhận = giá trị thị trường − (giá trị thị trường × tỷ lệ haircut)

Phần bị trừ là vùng đệm. Nó bảo vệ bên cho vay nếu giá tài sản giảm trước khi họ kịp bán tài sản khi bên vay vỡ nợ.

Tỷ lệ haircut thường phụ thuộc vào:

Biến động giá: tài sản biến động mạnh bị chiết khấu nhiều hơn.
Thanh khoản: tài sản khó bán nhanh bị chiết khấu nhiều hơn.
Rủi ro tín dụng của bên phát hành: chênh lệch tín dụng rộng thường đi kèm haircut cao.
Kỳ hạn: trái phiếu có duration dài nhạy với lãi suất hơn.
Lệch tiền tệ: tài sản đảm bảo khác loại tiền với khoản vay thường bị cộng thêm chiết khấu vì rủi ro tỷ giá.

Ví dụ giả định

Một bên vay đưa ra hai loại tài sản có cùng giá trị thị trường:

Tài sản	Đặc điểm	Haircut	Tiền vay nhận được
Trái phiếu chính phủ kỳ hạn ngắn	Thanh khoản cao, ít biến động	Thấp	Gần bằng giá thị trường
Cổ phiếu vốn hóa nhỏ	Biến động mạnh, khó bán	Cao	Thấp hơn rõ rệt

Cùng một giá trị tài sản, nhưng cổ phiếu bảo đảm được ít tiền hơn. Muốn tự tính với số liệu của mình, bạn có thể dùng công cụ tính toán.

Thuật ngữ xuất hiện ở đâu

Repo và thị trường tiền tệ: ngân hàng vay tiền bằng cách bán trái phiếu kèm cam kết mua lại. Haircut quyết định số tiền nhận được.
Ngân hàng trung ương: các ngân hàng trung ương công bố danh mục tài sản đủ điều kiện và tỷ lệ haircut cho từng nhóm khi cho ngân hàng thương mại vay.
Bù trừ qua CCP: đối tác trung tâm áp haircut lên tài sản thành viên ký quỹ. Xem thêm bù trừ và thanh toán.
Báo cáo môi giới chứng khoán: khi vay ký quỹ, cổ phiếu trong tài khoản được tính theo tỷ lệ cho vay, tức là giá trị sau khi đã trừ haircut.
Tin tức về nợ công: "haircut" còn chỉ phần nợ gốc mà chủ nợ chấp nhận xóa khi tái cơ cấu nợ.

Trường hợp đặc biệt

Haircut tăng khi thị trường căng thẳng: khi biến động tăng, bên cho vay nâng tỷ lệ haircut. Bên vay phải nộp thêm tài sản hoặc bán tài sản. Việc này có thể làm giá giảm tiếp và góp phần gây siết chặt tín dụng hoặc hiệu ứng lây lan.
Haircut trong tái cơ cấu: đây là khoản lỗ thực sự của chủ nợ, không phải vùng đệm.
Haircut với tiền gửi: trong bail-in, một phần tiền gửi hoặc nợ có thể bị chuyển đổi hoặc xóa.
Khác với ký quỹ ban đầu: haircut trừ vào giá trị tài sản đảm bảo. Ký quỹ được tính trên quy mô vị thế.

Trong giao dịch có đòn bẩy, vùng đệm có thể biến mất nhanh khi giá biến động. Giao dịch CFD và forex dùng đòn bẩy có thể làm mất tiền nhanh. Xem quản lý rủi ro.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Haircut là gì nói ngắn gọn?

Haircut là phần chiết khấu trừ vào giá trị tài sản đảm bảo khi tính số tiền có thể vay.

Tỷ lệ haircut cao nghĩa là gì?

Bên cho vay coi tài sản đó rủi ro hơn, nên tài sản bảo đảm được ít tiền hơn.

Haircut tài sản đảm bảo có cố định không?

Không. Bên cho vay có thể thay đổi tỷ lệ khi biến động, thanh khoản hoặc rủi ro tín dụng thay đổi.

Haircut trong tin tức về nợ công có cùng nghĩa không?

Không hoàn toàn. Ở đó, haircut là phần nợ chủ nợ chấp nhận mất, không phải vùng đệm an toàn.