Discount rate là gì? Lãi suất chiết khấu

Định nghĩa ngắn

Discount rate (lãi suất chiết khấu, tỷ lệ chiết khấu) là tỷ lệ dùng để quy đổi một khoản tiền nhận trong tương lai về giá trị hôm nay. Trong chính sách tiền tệ, đây cũng là lãi suất ngân hàng trung ương áp dụng khi cho các ngân hàng thương mại vay ngắn hạn.

Hai cách dùng này giống nhau ở điểm cốt lõi: tiền nhận sau có giá trị thấp hơn tiền nhận ngay, và discount rate đo mức "giảm giá" theo thời gian đó.

Discount rate trong định giá

Khi định giá trái phiếu, cổ phiếu hay dự án, người ta ước tính các dòng tiền sẽ nhận trong tương lai rồi chiết khấu từng dòng về hiện tại. Tổng các giá trị đã chiết khấu là giá trị hiện tại (present value, PV).

Discount rate trong trường hợp này thường gồm:

lãi suất phi rủi ro, thường lấy theo lợi suất trái phiếu chính phủ;
phần bù rủi ro, cao hơn khi dòng tiền càng bất định;
với doanh nghiệp, thường dùng chi phí vốn bình quân gia quyền (WACC).

Ví dụ giả định

Bạn được hứa nhận khoản tiền X sau n năm. Lãi suất chiết khấu bạn chọn là r mỗi năm.

Giá trị hiện tại bằng X chia cho hệ số chiết khấu. Hệ số này là (đơn vị cộng r) nâng lên lũy thừa n.
Nếu r tăng, hệ số chiết khấu lớn hơn, nên giá trị hiện tại giảm.
Nếu n dài hơn, tác động của r càng mạnh.

Để tính với số liệu cụ thể, dùng máy tính ở trang Công cụ tính toán hoặc xem cách làm chi tiết ở Giá trị tương lai và hiện tại.

Quan hệ ngược chiều này giải thích vì sao giá trái phiếu thường giảm khi lãi suất thị trường tăng. Xem thêm Lãi coupon trái phiếu và Duration trái phiếu.

Discount rate trong chính sách tiền tệ

Ở nhiều nước, ngân hàng trung ương cho ngân hàng thương mại vay qua "cửa sổ chiết khấu" (discount window), thường có tài sản bảo đảm. Lãi suất của khoản vay này là discount rate. Ở Mỹ, thuật ngữ này gắn với Fed. Ở Việt Nam, khái niệm lãi suất chiết khấu xuất hiện cạnh lãi suất tái cấp vốn trong thông báo lãi suất điều hành. Mức hiện hành cần xem trên trang chính thức của Ngân hàng Nhà nước.

Thay đổi lãi suất điều hành có thể làm tỷ giá và giá tài sản biến động mạnh. Với giao dịch CFD và forex có đòn bẩy, biến động như vậy có thể làm mất tiền rất nhanh. Xem Quản lý rủi ro.

Bạn gặp thuật ngữ này ở đâu

Tin tức kinh tế: quyết định lãi suất của ngân hàng trung ương, lịch kinh tế, thay đổi thường được nêu bằng điểm cơ bản (bps).
Báo cáo tài chính và định giá: mô hình chiết khấu dòng tiền (DCF), kiểm tra suy giảm giá trị tài sản.
Thị trường tiền tệ: tín phiếu kho bạc được yết theo "discount yield".
Nền tảng giao dịch: MetaTrader không hiển thị discount rate. Tuy vậy, chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền ảnh hưởng tới phí swap và điểm kỳ hạn.

Trường hợp dễ nhầm

Discount yield và lợi suất thực nhận: discount yield tính trên mệnh giá, nên thấp hơn lợi suất tính trên số tiền thực bỏ ra.
Danh nghĩa và thực: dòng tiền danh nghĩa phải chiết khấu bằng lãi suất danh nghĩa, dòng tiền thực phải chiết khấu bằng lãi suất thực. Trộn hai loại sẽ làm sai kết quả.
Ghép lãi liên tục: một số mô hình dùng hàm mũ thay cho lũy thừa theo kỳ. Kết quả gần giống nhưng không trùng nhau.
Lãi suất âm: khi đó hệ số chiết khấu nhỏ hơn đơn vị, nên giá trị hiện tại cao hơn giá trị tương lai.
"Discount" trong bán lẻ: đây là chiết khấu giá bán, không phải lãi suất.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Discount rate là gì, nói gọn nhất?

Đó là tỷ lệ dùng để quy tiền tương lai về giá trị hôm nay. Trong chính sách tiền tệ, đó còn là lãi suất ngân hàng trung ương cho ngân hàng vay.

Lãi suất chiết khấu và tỷ lệ chiết khấu có khác nhau không?

Trong định giá, hai cụm từ này thường dùng thay cho nhau. Khi nói về ngân hàng trung ương, người ta hay dùng "lãi suất chiết khấu".

Vì sao discount rate cao làm giá tài sản giảm?

Discount rate càng cao thì hệ số chiết khấu càng lớn. Vì vậy cùng một dòng tiền tương lai sẽ có giá trị hiện tại thấp hơn.

Discount rate có giống lãi suất điều hành không?

Không hẳn. Lãi suất điều hành là nhóm lãi suất do ngân hàng trung ương công bố, và lãi suất chiết khấu có thể là một trong số đó. Cách gọi và vai trò của từng loại khác nhau tùy quốc gia.

Discount rate (lãi suất chiết khấu) là gì?