Đồng tiền dự trữ là gì? Reserve currency

Định nghĩa ngắn

Đồng tiền dự trữ (reserve currency) là đồng tiền mà các ngân hàng trung ương và chính phủ nắm giữ với khối lượng lớn trong dự trữ ngoại hối để thanh toán quốc tế, trả nợ nước ngoài và can thiệp tỷ giá.

Khi nói về tiền tệ dự trữ quốc tế, người ta thường nhắc tới USD, EUR, JPY, GBP và CNY. USD là đồng tiền chiếm tỷ trọng lớn nhất trong dự trữ toàn cầu.

Định nghĩa chính xác hơn

Dự trữ ngoại hối là tài sản bằng ngoại tệ mà cơ quan tiền tệ kiểm soát và có thể dùng ngay. Phần lớn không nằm dưới dạng tiền mặt mà ở dạng trái phiếu chính phủ nước ngoài, tiền gửi tại ngân hàng trung ương khác và các tài sản có thanh khoản cao.

Một đồng tiền thường đóng vai trò dự trữ khi có:

thị trường trái phiếu lớn, dễ mua bán;
vốn được tự do chuyển ra vào (xem tài khoản vốn và tài chính);
được dùng rộng rãi trong định giá hàng hóa và thanh toán thương mại;
thể chế pháp lý và chính sách tiền tệ ổn định trong mắt nhà đầu tư.

Trường hợp biên

Vàng là tài sản dự trữ nhưng không phải đồng tiền. Xem Vàng.
SDR của IMF là đơn vị tài sản dự trữ tính theo một rổ tiền tệ, không phải đồng tiền lưu hành.
Đồng tiền neo và đồng tiền dự trữ có thể trùng nhau nhưng không đồng nghĩa. Một nước có thể neo tỷ giá vào USD theo currency board hoặc neo bò trườn nhưng vẫn giữ dự trữ bằng nhiều loại ngoại tệ.
Đô la hóa là việc người dân trong nước dùng ngoại tệ thay cho nội tệ. Đó là chuyện khác với việc ngân hàng trung ương nắm giữ ngoại tệ. Xem đô la hóa.
Nghịch lý Triffin: nước phát hành đồng tiền dự trữ phải cung cấp đủ đồng tiền đó cho thế giới, thường qua thâm hụt với bên ngoài. Điều này lâu dài có thể làm giảm niềm tin vào chính đồng tiền ấy.

Ví dụ giả định

Giả sử ngân hàng trung ương của quốc gia A giữ dự trữ chủ yếu bằng trái phiếu chính phủ Mỹ tính bằng USD, phần còn lại bằng tài sản EUR và vàng.

Nội tệ của nước A bị bán mạnh, tỷ giá vượt khỏi vùng mà ngân hàng trung ương muốn giữ. Ngân hàng trung ương bán bớt trái phiếu USD, lấy USD rồi bán USD ra thị trường để mua lại nội tệ. Kết quả là dự trữ giảm và áp lực mất giá có thể dịu đi. Biện pháp này chỉ dùng được đến khi dự trữ còn đủ.

Nếu USD tăng giá so với EUR, giá trị dự trữ của nước A tính theo nội tệ cũng thay đổi dù không có giao dịch nào. Đây là một dạng rủi ro tỷ giá.

Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu

Báo cáo: báo cáo dự trữ của ngân hàng trung ương và dữ liệu COFER của IMF về cơ cấu tiền tệ trong dự trữ toàn cầu.
Tin tức: các bài viết về "phi đô la hóa", ngân hàng trung ương mua vàng, chính sách của Fed và dòng tiền trú ẩn an toàn.
Nền tảng giao dịch: các cặp chính trên MT4 và MT5 như EUR/USD hay USD/JPY đều gồm những đồng tiền dự trữ lớn. Xem cặp tiền tệ.

Với trader, vị thế đồng tiền dự trữ là bối cảnh vĩ mô, không phải tín hiệu mua hay bán. Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền nhanh. Xem thêm quản lý rủi ro.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Đồng tiền dự trữ là gì, nói ngắn gọn?

Đó là ngoại tệ mà các ngân hàng trung ương nắm giữ trong dự trữ ngoại hối để thanh toán quốc tế và can thiệp tỷ giá.

Vì sao USD là đồng tiền dự trữ chính?

Vì thị trường trái phiếu Mỹ lớn và thanh khoản cao, USD được dùng rộng rãi trong thương mại và định giá hàng hóa, và dòng vốn vào ra nước Mỹ tương đối tự do.

Dự trữ ngoại hối có phải là tiền mặt nằm trong kho không?

Phần lớn không phải. Dự trữ chủ yếu là trái phiếu chính phủ nước ngoài, tiền gửi và các tài sản có thanh khoản cao khác.

Vàng có phải đồng tiền dự trữ không?

Không. Vàng là tài sản dự trữ, nhưng không phải là đồng tiền.

Vị thế đồng tiền dự trữ có cho biết tỷ giá sẽ đi đâu không?

Không. Đây là đặc điểm mang tính cấu trúc. Nó không dự báo được biến động tỷ giá ngắn hạn.

Đồng tiền dự trữ (reserve currency) là gì?