Phân tích cơ bản là gì? Dùng trong forex

Phân tích cơ bản là gì

Phân tích cơ bản (fundamental analysis) là cách đánh giá giá trị của đồng tiền hoặc tài sản dựa trên dữ liệu kinh tế, chính sách của ngân hàng trung ương và bối cảnh chính trị. Câu hỏi trung tâm là: vì sao dòng tiền chảy vào hay rời khỏi đồng tiền này.

Trong phân tích cơ bản forex, mỗi cặp tiền là phép so sánh giữa nền kinh tế này và nền kinh tế kia. EUR/USD không chỉ phản ánh tình hình khu vực đồng euro, mà phản ánh khu vực euro so với Mỹ. Vì vậy, dữ liệu tốt ở bên này chưa đủ để kết luận. Người phân tích phải xem bên kia có tốt hơn hay không, và thị trường đã kỳ vọng điều gì.

Phân tích cơ bản không cho biết giá sẽ đi đâu vào lúc nào. Nó giúp hiểu bối cảnh: điều gì đang chi phối thị trường, sự kiện nào có thể làm giá biến động mạnh, và rủi ro nằm ở đâu.

Thị trường phản ứng với yếu tố bất ngờ, tức chênh lệch giữa số liệu thực tế và dự báo, nhiều hơn là với bản thân con số. Đây là phản ứng đầu tiên thường gặp, không phải quy luật: khi tin đã được kỳ vọng từ trước, giá có thể gần như không biến động hoặc đi ngược lại.

Các yếu tố chính tác động tỷ giá

Lãi suất

Lãi suất điều hành là công cụ chính của ngân hàng trung ương. Khi lãi suất của đồng tiền tăng tương đối so với đồng tiền khác, tài sản định giá bằng đồng tiền đó thường hấp dẫn hơn với nhà đầu tư, nên đồng tiền có xu hướng được hỗ trợ. Điều quan trọng hơn mức lãi suất hiện tại là kỳ vọng về lãi suất trong tương lai.

Thị trường theo dõi sát lời lẽ của ngân hàng trung ương. Giọng điệu thiên về thắt chặt gọi là hawkish, thiên về nới lỏng gọi là dovish. Xem thêm Hawkish và dovish, Forward guidance và Lãi suất và tiền tệ.

Người có kinh nghiệm thường so sánh lãi suất thực (lãi suất danh nghĩa trừ lạm phát) và chênh lệch lợi suất trái phiếu giữa các nước, vì đây là thước đo kỳ vọng chính sách được thị trường định giá hằng ngày.

Tăng trưởng kinh tế

GDP đo tổng sản lượng nền kinh tế. Tăng trưởng mạnh thường đi kèm kỳ vọng lãi suất cao hơn và dòng vốn đầu tư vào. Do GDP công bố chậm, thị trường dùng các chỉ báo nhanh hơn như PMI, doanh số bán lẻ, sản xuất công nghiệp và dữ liệu việc làm như NFP, tỷ lệ thất nghiệp.

Lạm phát

Lạm phát là tốc độ tăng mặt bằng giá. Lạm phát cao hơn mục tiêu khiến ngân hàng trung ương có lý do giữ lãi suất cao hoặc tăng lãi suất. Vì thế, dữ liệu như CPI, PCE và PPI tác động tỷ giá chủ yếu thông qua kỳ vọng lãi suất. Lạm phát quá cao và kéo dài lại có thể làm suy yếu niềm tin vào đồng tiền.

Cán cân thanh toán

Cán cân thanh toán ghi nhận mọi dòng tiền giữa trong nước và nước ngoài: thương mại hàng hóa, dịch vụ, thu nhập và dòng vốn đầu tư. Nước xuất siêu thường tạo nhu cầu mua đồng nội tệ. Nước thâm hụt vãng lai lớn phụ thuộc vào dòng vốn nước ngoài, nên đồng tiền dễ bị áp lực khi tâm lý xấu đi. Xem Cán cân thương mại.

Ở nhiều nước, chế độ tỷ giá, kiểm soát dòng vốn và can thiệp tỷ giá làm thay đổi cách các yếu tố này truyền vào giá.

Tâm lý rủi ro

Khi nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro (risk-on), tiền thường chảy vào tài sản lợi suất cao và tiền tệ hàng hóa. Khi họ né rủi ro (risk-off), dòng tiền thường tìm đến tài sản trú ẩn. Tâm lý này có thể lấn át dữ liệu kinh tế trong ngắn hạn, nhất là khi có rủi ro địa chính trị. Xem Risk-on và risk-off.

Bảng tóm tắt

Yếu tố	Dữ liệu thường theo dõi	Kênh tác động chính
Lãi suất	Quyết định lãi suất, biên bản họp, phát biểu	Chênh lệch lợi suất, kỳ vọng chính sách
Tăng trưởng	GDP, PMI, bán lẻ, việc làm	Kỳ vọng lãi suất, dòng vốn đầu tư
Lạm phát	CPI, PCE, PPI	Phản ứng chính sách của ngân hàng trung ương
Cán cân thanh toán	Cán cân thương mại, tài khoản vãng lai	Cung cầu đồng tiền thực tế
Tâm lý rủi ro	Biến động chỉ số chứng khoán, lợi suất trái phiếu	Dòng tiền vào hoặc ra khỏi tài sản rủi ro

Thị trường thường phản ứng với tin như thế nào

Giá phản ứng với phần chênh lệch giữa số liệu thực tế và kỳ vọng, không phải với bản thân con số. Nếu thị trường đã chờ đợi lạm phát cao, số liệu cao đúng dự báo có thể gần như không làm giá đổi hướng. Số liệu lệch xa dự báo mới tạo cú biến động. Xem Tin kỳ vọng và bất ngờ.

Những điểm người có kinh nghiệm thường để ý:

Phản ứng ban đầu có thể đảo chiều. Sau khi tin ra, giá có thể chạy mạnh rồi quay lại khi thị trường đọc kỹ chi tiết, ví dụ phần điều chỉnh số liệu kỳ trước.
Bối cảnh quyết định tin nào quan trọng. Khi ngân hàng trung ương tập trung vào lạm phát, CPI có thể quan trọng hơn dữ liệu việc làm, và ngược lại.
Thanh khoản mỏng quanh giờ công bố. Spread (chênh lệch giá mua và bán) thường giãn rộng và lệnh có thể khớp ở giá kém hơn dự kiến (trượt giá).
Thông điệp quan trọng không kém quyết định. Sau các cuộc họp như FOMC, phần họp báo và biểu đồ dot plot có thể tác động mạnh hơn quyết định lãi suất.

Lịch sự kiện và nguồn dữ liệu chính thức

Ngày họp của ngân hàng trung ương được công bố trước theo lịch trên website chính thức của từng ngân hàng. Số liệu kinh tế do cơ quan thống kê và các bộ ngành công bố theo lịch phát hành riêng. Lịch kinh tế tổng hợp các mốc này, kèm số liệu kỳ trước và mức dự báo. Xem Cách đọc lịch kinh tế.

Khi đối chiếu số liệu, nên lấy con số từ nguồn công bố gốc, vì các trang tổng hợp có thể sai sót hoặc chậm cập nhật. Bài về từng ngân hàng: Fed, ECB, BoJ, BoE và các ngân hàng khác trong mục Ngân hàng trung ương và tiền tệ. Với số liệu Việt Nam, xem Tỷ giá trung tâm và Lãi suất & kinh tế VN.

Kết hợp phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật

Phân tích kỹ thuật nghiên cứu biểu đồ giá: xu hướng, vùng hỗ trợ và kháng cự, mô hình giá, mô hình nến. Hai cách tiếp cận trả lời các câu hỏi khác nhau:

Phân tích cơ bản giải thích vì sao thị trường có thể đi theo hướng nào đó và khi nào có sự kiện làm biến động tăng.
Phân tích kỹ thuật cho thấy giá đang phản ứng ra sao và ở vùng giá nào người tham gia thị trường từng hành động.

Cách kết hợp phổ biến: dùng bối cảnh cơ bản để hiểu xu hướng lớn và nhận diện thời điểm rủi ro cao, dùng biểu đồ để xác định vùng giá và đặt mức cắt lỗ. Khi bối cảnh cơ bản và biểu đồ mâu thuẫn, nhiều người coi đó là tín hiệu nên thận trọng hơn chứ không phải lý do tăng khối lượng.

Không phương pháp nào loại bỏ được rủi ro. Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả khi phân tích có vẻ hợp lý. Đọc thêm Quản lý rủi ro và Tâm lý giao dịch.

Học phân tích cơ bản bắt đầu từ đâu

Nắm khái niệm nền tảng trong Kiến thức cơ bản và Thuật ngữ tài chính.
Hiểu cách ngân hàng trung ương ra quyết định, vì lãi suất là kênh truyền dẫn của phần lớn dữ liệu khác.
Theo dõi lịch kinh tế, ghi lại mức dự báo, số thực tế và phản ứng giá để tự rút ra quan sát.
Tìm hiểu các chủ đề sâu hơn trong mục Phân tích cơ bản, như đường cong lợi suất, chỉ số USD hay QE và QT.
Tìm hiểu khung pháp lý tại Việt Nam trước khi tham gia, xem Pháp lý và an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Phân tích cơ bản có dự đoán được giá không?

Không. Nó giúp hiểu bối cảnh và các yếu tố chi phối dòng tiền, nhưng không cho biết chắc giá đi đâu hay vào lúc nào.

Dữ liệu nào quan trọng nhất với tỷ giá?

Không có câu trả lời cố định. Tầm quan trọng thay đổi theo ưu tiên hiện tại của ngân hàng trung ương. Lãi suất và kỳ vọng lãi suất thường là kênh tác động chung.

Vì sao số liệu tốt mà đồng tiền vẫn giảm?

Có thể số liệu thấp hơn kỳ vọng của thị trường, số kỳ trước bị điều chỉnh, hoặc tâm lý rủi ro toàn cầu đang lấn át dữ liệu.

Có cần dùng cả phân tích cơ bản và kỹ thuật?

Không bắt buộc, nhưng nhiều người dùng phân tích cơ bản để hiểu bối cảnh và lịch rủi ro, còn phân tích kỹ thuật để xác định vùng giá và mức cắt lỗ.

Giao dịch quanh giờ công bố tin có rủi ro gì?

Giá có thể biến động mạnh, spread giãn rộng và lệnh có thể bị trượt giá. Với đòn bẩy, khoản lỗ có thể lớn hơn dự tính trong thời gian rất ngắn.

Phân tích cơ bản là gì và dùng thế nào trong forex